Boek 42 – “Wij geluksvogels”

Wij geluksvogels was het tweede boek dat ik las dit jaar en nummer tweeënveertig in de lijst van mijn uitdaging. En ik ben heel erg blij dat ik het heb gelezen. Een raar boek was het, met bijzondere personen en bijzondere gebeurtenissen, en het was ontzettend goed geschreven.

Titel: Wij geluksvogels
Auteur: Amy Bloom

(Reading challenge vinkje gezet bij “a book set in a different country”)


WAAR GAAT HET BOEK OVER?

Alles vindt plaats tussen 1939 en 1947 in Amerika. In principe volgen we in dit boek de (half)zusjes Eva en Iris. Eva en Iris hadden dezelfde vader maar een andere moeder; de moeder van Eva laat haar achter bij haar vader als Eva nog maar twaalf jaar oud is. Iris is een paar jaar ouder dan Eva en neemt direct een beetje de leiding over haar jongere zusje. Zij wil namelijk een actrice worden; beroemd en rijk en belangrijk in de filmindustrie. Eva is meer teruggetrokken en doet braaf wat haar zus van haar verlangt, zoals het verzorgen van haar kleding en haar helpen met de voorbereidingen voor haar voorstellingen. Maar het leven loopt anders dan Iris van tevoren bedacht had. Na een lesbische relatie met een bekende actrice wordt ze uit de industrie verbannen omdat het in die tijd niet werd geaccepteerd dat iemand homoseksueel was. Hierna lijkt alles in sneltreinvaart te gaan in het boek: Eva en Iris ontmoeten erg veel mensen en maken erg veel dingen mee. Er zijn rijke families waar ze voor mogen werken, er zijn arme mensen waar ze mee bevriend raken en hun vader neemt ze mee op sleeptouw op zoek naar geluk in een tijd waarin Amerikanen oorlog voeren in Europa.

Ik zei al dat we “in principe” Eva en Iris volgen in het boek, maar vaak maakt Bloom een uitstapje naar de gedachtes van andere personages. Er is een hoofdstuk geschreven vanuit het gezichtspunt van hun vader, er zijn een paar pagina’s geschreven vanuit het gezichtspunt van de vriendin van hun vader, en het boek staat vol met brieven die Gus, een vriend van Eva die de man is van de minnares/partner van Iris aan Eva schrijft als hij na te zijn beschuldigd voor het zijn van een Duitse spion in de gevangenis wordt geplaatst en daarna naar Duitsland vertrekt. Poeh, als ik alles zo in het kort neer zet lijkt het boek opeens ontzettend gecompliceerd! En dat maakt ook gelijk dat ik niet eenduidig kan zeggen waar dit boek nou precies over ging. We zien dat Eva opgroeit en met verschillende moeilijke situaties moet leren omgaan, we zien hoe Iris probeert om haar lesbisch-zijn te plaatsen in een wereld waarin dat niet wordt geaccepteerd en elk personage dat we onderweg tegenkomen heeft zo zijn eigen verhaal en achtergrond. We zien liefde en ziekte en dood en verdriet en verraad allemaal voorbij komen zonder dat het je als lezer ooit teveel wordt.

WAT VOND IK VAN HET BOEK?

Ik vond ‘Wij geluksvogels’ een knap staaltje schrijven. Het verhaal volgt simpele, gewone mensen (geen regeringsleiders of verzetshelden of anderszins invloedrijke personen) die bijzondere dingen meemaken, deels omdat ze in een bijzondere tijd leefden. Er wordt gewisseld tussen verschillende gezichtspunten en dan komt er weer een brief of twee tussendoor, maar op geen enkel moment wordt het boek onoverzichtelijk of chaotisch. De mensen ontwikkelen zich en worden volwassen maar blijven wel zichzelf, waardoor het volgen van deze levens geen moment gaat vervelen. En de mensen zijn echt niet altijd leuk. Eva is passief en Iris erg overheersend, de vader lijkt een oplichter en dat zijn de mensen die het meest worden gevolgd in dit boek. Ondanks dat Bloom geen moment probeert om haar personages perfect te laten zijn leef je toch met ze mee als er weer iets gebeurd. Heel erg knap gedaan.

Ik moet wel zeggen dat ik de vertaling niet geweldig vind. Vertalen is echt een vak apart en ik vind het daarom ook altijd knap als een vertaler bijna echt de toon van de auteur in de originele taal te pakken weet te krijgen. Maar in dit boek voelde het teveel als een letterlijke vertaling, in plaats van eentje die probeert om de sfeer van het origineel te grijpen. Om een voorbeeld te geven: op een gegeven moment komt Iris in een ziekenhuis terecht waar experimentele operaties worden uitgevoerd op mensen die door brandwonden misvormd zijn geraakt. Daar krijgt zij de reputatie van ‘het zingende Guinese biggetje”. Die zin verbaasde me; de vertaler weet toch ook wel dat als je op zo’n manier ‘guinae pig’ moet vertalen, je veel beter kunt gaan voor ‘proefkonijn’? In Nederland kennen we de uitdrukking Guinees biggetje helemaal niet op de manier zoals de Engelsen die gebruiken, dus met het letterlijk vertaling van die uitdrukking wordt de lading helemaal niet gedekt. Jammer, want zulke dingen vallen zo erg op dat je even uit het verhaal gehaald wordt en dat is gewoon storend. Zelfs de titel vind ik een beetje raar vertaald. Het origineel heet “Lucky us”, maar dat wordt in het Engels niet op dezelfde manier gebruikt als “wij geluksvogels” in het Nederlands. Maar vertalingen van titels is natuurlijk helemaal lastig, omdat je het in één of twee woorden helemaal goed moet doen en eerlijk gezegd zou ik ook niet weten wat er anders gekozen had moeten worden als titel (maar ik heb daar natuurlijk ook geen opleiding voor gehad en de vertaler ongetwijfeld wel).

Kortom: afgezien van de vertaling (waar Bloom natuurlijk niets aan kan doen) vond ik dit boek geweldig. De personages zijn diep en hebben opmerkelijke karakters en de gebeurtenissen zijn op macro niveau dan misschien niet invloedrijk, op microniveau zijn ze schokkend. Ik ben trots dat dit boek nu in mijn boekenkast mag staan.

One thought on “Boek 42 – “Wij geluksvogels”

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *