Boek 45 – “Gejaagd door de Wind”

Het was een best karwei om dit boek van bijna 800 pagina’s in mijn koffer te krijgen, maar het is me in mijn weekje vakantie toch gelukt om deze klassieker uit te lezen. Gejaagd door de Wind door Margaret Mitchell is een complex en bijzonder boek. Het won in 1937 (na in 1936 gepubliceerd te zijn) de Pulitzerprijs. Het was nummer 45 in mijn uitdaging, nummer 5 van 2015 en ik heb het 2015 Reading Challenge vinkje gezet bij ‘A Pulitzer Prize-winning book’.

Titel: Gejaagd door de Wind
Auteur: Margaret Mitchell
ISBN: 9023502469
Het Engelse origineel is bij the Book Depository voor €11,78 verkrijgbaar en wordt gratis wereldwijd verzonden. Klik hier voor meer info.*



WAAR GAAT HET BOEK OVER?

Gejaagd door de Wind is in 1936 geschreven door Margaret Mitchell, maar het speelt zich af in de tijd vlak voor, tijdens en na de Amerikaanse Burgeroorlog, rond 1860. Het is voor het lezen niet noodzakelijk maar wel fijn als je een beetje achtergrondkennis over de zogenaamde ‘Civil War’ hebt (door bijvoorbeeld kort deze Wikipedia-pagina even door te nemen). Het hele boek door worden verschillende vechten en hoe het staat met de strijd genoemd, dus als je weet welke naam bij welke partij hoort gaat het lezen gewoon een stukje makkelijker.

De hoofdpersoon die we volgen heet Scarlett O’Hara. Ze is een typisch meisje uit het Zuiden van Amerika. Haar vader is een hardwerkende Ier die zijn fortuin heeft gemaakt met het verbouwen van katoen en het gezin O’Hara leeft een rijk leven vol met feesten, nieuwe jurken en de ‘beschaafde manieren’ uit het zuiden. Scarlett is niet mooi maar wel heel charmant en kan daarom elke man om haar vinger winden. Op feestjes maakt ze er altijd een soort sport van om zoveel mogelijk aandacht van iedereen te krijgen en zo heeft ze al een aantal mannen van huwelijksplannen met andere meisjes afgebracht, wat haar door die meisjes best kwalijk werd genomen. De enige man van wie Scarlett echter oprecht houdt bezit veel eer en ondanks dat hij Scarlett begeert en dit ook aan haar toegeeft trouwt hij toch volgens de traditie van zijn familie met zijn nicht. Deze man, Ashley Wilkes, komen we het hele boek door nog tegen en zijn vrouw Melanie Wilkes ook.

De andere hoofdpersoon van dit boek heet Rhett Butler. Hij is een knappe man die zonder scrupules op een oneerlijke manier geld verdient. Hij jaagt iedereen in het Zuiden tegen zich in het harnas door zich niet te gedragen zoals het hoort en lijkt daar eerder van te genieten dan zich daarvoor te schamen. Het is algemeen bekend dat hij op vriendschappelijke voet staat met prostituees, maar nog erger lijken de zuiderlingen te vinden dat hij omgaat met de tegenstanders van de Confederatie, de Yankees.

In het begin van het boek leidt Scarlett een onbezorgd leventje maar dat leventje wordt flink opgeschud door het beginnen van de Burgeroorlog. Scarlett woont nu in de grote stad Atlanta in plaats van op de katoenplantage van haar vader en krijgt in de stad alles wat met de oorlog te maken heeft mee. Ze ontmoet Rhett vaak en als lezer heb je al snel door dat de karakters van deze personages sterk op elkaar lijken. Scarlett houdt zich vaak nog in en doet niet alles wat ze eigenlijk wel zou willen, maar wat ze zou willen is vaak net zo verkeerd als de dingen die Rhett doet. Tijdens de oorlog woont Scarlett in een huis met onder andere met Melanie Wilkes (de vrouw van Ashley, van wie Scarlett houdt) en ze steunen elkaar in de moeilijke oorlogstijden. Melanie geeft oprecht om Scarlett en verdedigt haar vaak als de buren weer eens schande van haar spreken, maar Scarlett blijft alleen bij Melanie om bij Ashley in een goed blaadje te komen te staan en af en toe iets van of over hem te horen.

Als de situatie echt nijpend wordt en de Yankees Atlanta binnenkomen trekt Scarlett met Melanie terug naar haar geboortegrond Tara (de katoenplantage). Daar aangekomen blijken echter ook grote problemen te zijn: Scarlett’s moeder is overleden, haar vader heeft zijn verstand verloren en haar zusjes liggen met tyfus op bed. Bijna alle negers zijn weggelopen omdat ze door de overwinning van de Yankees officieel vrij zijn. Tara ligt er vervallen bij maar is er nog niet zo erg aan toe als sommige andere plantages in de omgeving, die helemaal zijn afgebrand. Scarlett toont een geweldige kracht en vecht ervoor om de plantage weer draaiende te krijgen en ze probeert ervoor te zorgen dat er voor iedereen voldoende te eten is. Maar door plotselinge hoge belastingen wordt dit onmogelijk gemaakt en Scarlett vertrekt weer naar Atlanta om te proberen om daar genoeg geld te verdienen om Tara te kunnen onderhouden. Ze doet allemaal onvrouwelijke dingen (namelijk: ze gaat zaken doen) en daarom spreekt iedereen schande van haar. Behalve dan Rhett Butler. Hij lijkt haar te begrijpen en probeert haar af en toe te helpen. Niet dat Rhett een zacht lieverdje is (hij doet vaak zelfs gemeen), maar toch.

Verder zal ik niet op de inhoud ingaan omdat ik denk dat ik anders misschien teveel verraad over het plot en dat is natuurlijk niet leuk als je het boek zelf nog wilt lezen. Wel zal ik nog kort zeggen dat het leuk is om de thema’s overleven, oorlog, liefde en rangen en standen in de gaten te houden als je dit boek leest. Het is geen boek vol moeilijke woorden maar de thema’s worden langzaam uiteen gedaan en het is fijn om vanaf het begin alles duidelijk voor ogen te hebben, omdat je anders gewoon een deel van de impact mist. Probeer ook om tijdens het lezen je achtergrondkennis een beetje te gebruiken, want het boek is nou eenmaal geschreven door iemand uit het zuiden en bevat dus vooroordelen (zeker wat betreft  de verhouding van zwarten versus blanken).

WAT VOND IK VAN HET BOEK?

Ik vond het een boek zoals ik er nog nooit eentje gelezen heb. Het is geen typisch mierzoet liefdesverhaal en ook geen accurate historische vertelling over de Burgeroorlog, maar de combinatie van die twee is wat Gejaagd door de Wind zo’n sterk boek maakt. Mitchell heeft haar karakters een tikje oppervlakkig gehouden maar ze ontwikkelen door het boek heen sterk. De verschillende personages krijgen met zulke uiteenlopende (en vooral ook afschuwelijke) omstandigheden te maken dat Mitchell elke keer weer de kans krijgt om de personages van een andere kant te laten zien.

Het taalgebruik in dit boek vond ik niet heel erg “mooi” of dichterlijk. Het was redelijk “kort maar krachtig” zonder veel uitgebreide omschrijvingen. De plaatsen en steden werden wel heel duidelijk geschetst en de zaken uit de oorlog goed uitgelegd, dus ik had ook niet het gevoel dat ik wat omschrijvingen tekort kwam. Ondanks dat dit boek erg dik is lees je er vlot doorheen omdat het taalgebruik nou eenmaal vlot is. Wel ben ik blij dat ik in het Nederlands heb gelezen, want ik heb gezien dat in de Engelse versie de slaven een ontzettend sterk accent hebben dat Mitchell probeert uit te drukken in de tekst. Ik vind accenten altijd heel storend als ze zijn geschreven; fijner is het als gewoon wordt gezegd dat iemand een accent heeft en daarna de tekst in normale taal wordt neergezet. Vroeger werd dat ook meer gedaan dan nu (in de boeken van Mark Twain zijn accenten ook in de tekst te zien). Alhoewel, Rowling gebruikt ook geschreven accenten in de Harry Potter boeken, maar daar hadden zo weinig mensen een accent dat het me niet heel erg stoorde. In Gejaagd door de Wind komen best wat gesprekken met slaven voor en ik ben blij dat in mijn Nederlandse vertaling gewone taal werd gebruikt, hoewel dit misschien niet de stijl van Mitchell weerspiegelt.

Al met al: een goed boek, met interessante personages (die gelukkig allemaal eens lekker niet “goed” of “slecht” zijn op basis van het zijn van een Zuiderling of een Yankee). Als je into een historische verhalen bent en tegen een beetje bijzonder hoofdpersonage kunt is dit het boek voor jou. Als jij dit boek nu leest of al gelezen hebt: laat een opmerking achter en laat me weten wat je ervan vindt/vond!

VERDER OP ILONALEEST…

Het is een even stil geweest op IlonaLeest omdat ik een tijdje op vakantie was. Maar op die vakantie heb ik naast Gejaagd door de Wind nog drie andere boeken gelezen, dus kijk de komende dagen nog eens een paar keer want er komen nog meer recensies aan!

*Ik ben een partner van The Book Depository en ontvang voor elk boek dat verkocht wordt via mijn link een kleine vergoeding.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *