‘De Avonden’ – Gerard Reve

Cover van het boek De Avonden door Gerard Reve

De Avonden: opnieuw een boek dat ik moest lezen voor de cursus Moderne Tijd. De Avonden verscheen voor het eerst in 1947 onder een pseudoniem (Simon van het Reve) maar in latere publicaties wordt gewoon Reves echte naam gebruikt. Het is natuurlijk een bekend boek en ik vrees dat vele mensen dit ook weer hebben moeten lezen voor hun “lijst” Nederlands op de middelbare school. Helaas was ik daar niet een van: als ik dit had gelezen tijdens mijn middelbare schooltijd was ik in één klap van al mijn slaapproblemen af geweest.

Titel: De Avonden
Auteur: Gerard Reve
ISBN: 9789023455738

In De Avonden staat de jong-volwassen Frits Egters centraal. De beschrijvingen van zijn belevenissen gedurende tien dagen vullen dit boek. Geen enkel saai detail wordt de lezer bespaard. We weten wanneer Frits wakker wordt, dat hij het nog te vroeg vindt, dat hij nog even verder slaapt, dat hij dan rare dromen heeft, dat het toch wel laat is om nu pas uit bed te gaan en dat helaas zijn moeder zijn ei te vroeg heeft gekookt en dat die nu helaas koud is. En als je nu denkt: “Maar dat kan toch nooit het hele boek zo gaan?”, dan denk je verkeerd. Want het hele boek bestaat uit zulke beschrijvingen.

Arnon Grunberg schreef al eens eerder dat hij De Maand van het Spannende Boek een vreemd concept vindt, omdat hij stelt dat spanning inherent is aan een normaal boek, omdat zonder een zeker soort spanning de lezer de bladzijde niet zal omslaan (bron: Arnon Grunberg, ‘Waarom ik de menselijke soort wil schaden; de opdracht van de schrijver’. In: Arnon Grunberg, De troost van de slapstick. Essays. Amsterdam 1998, p. 127-136). Nou ben ik nog geen officiële boekenkenner, ik recenseer alleen voor mijn plezier, maar ik durf toch wel te stellen dat in De Avonden elk soort spanning ontbreekt. Al lezend voel je niet eens een klein beetje drang om die bladzijde om te slaan. Dit boek wordt denk ik vooral gelezen door “spanning” van buitenaf: Lees dit want klassieker, lees dit want repetitie morgen, lees dit want het staat op je verplichte leeslijst. Maar ik weet zeker dat als ik dit niet verplicht uit had hoeven lezen ik niet verder zou zijn gekomen dan pagina 50 en dat zou dan nog veel van mijn wilskracht en doorzettingsvermogen gevraagd hebben.

Het is niet zo dat Reve een schrijfstijl heeft die zo slecht is dat je niet verder wilt lezen. Het ligt echt aan het plot dat je tegenzin krijgt om verder te lezen. Frits is een saai hoofdpersonage dat met bijna niemand goed contact heeft. De gesprekken die hij voert met zijn vrienden gaan nooit verder dan de oppervlakte en tegen bijna elke volwassen man begint Frits over kaalhoofdigheid. Frits woont nog bij zijn ouders en hij gaat op een oppervlakkige, liefdeloze manier met hen om. Er is niet per se sprake van contante ruzie of vijandigheid (dat zou misschien het boek nog een beetje interessant hebben gemaakt) maar van elke bladzijde van het boek druipt gewoonweg de oninteressantheid van Frits’ leven.

Sommige critici stellen dat dit boek een reflectie is geweest op de uitzichtloosheid van het bestaan, na de Tweede Wereldoorlog, dat het gevoel van mensen die opgroeiden ten tijde van de oorlog hierin weerspiegeld wordt. En als je daarin geïnteresseerd bent en als je boeken leest om de “literaire waarde” die ze schijnen te hebben kan je misschien De Avonden wel proberen. Maar als je van een boek meer dan dat verwacht. bijvoorbeeld een beetje humor, spanning of een plot, laat dit dan links liggen en begin in iets anders.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *