‘Klem’ – Bas van den Bosch

Ik kreeg van uitgeverij Atlas Contact een recensie-exemplaar van ‘Klem’ aangeboden.* Het is geen dik boek en de tekst op de achterflap trok me aan, dus ik heb Klem opgepakt voordat ik goed en wel begonnen was aan Oorlog en Vrede (waarover ik in deze blogpost een stukje heb geschreven). Eerlijk gezegd ben ik niet weg van de cover, maar de inhoud van het boek maakte dat gelukkig meer dan goed.

Titel: Klem
Auteur: Bas van den Bosch
ISBN: 9789025444808

Op de achterflap van het boek staat als korte introductie op het verhaal deze tekst:

“April ’62. Als zijn ernstig zieke moeder hem vraagt om nog een keertje naast haar te komen liggen, slaat de elfjarige Paul haar van zich af en rent weg. Even later komt zijn vader hem vertellen dat ze is gestorven. Paul denkt dat hij schuldig is aan haar dood en blijft achter met een vader die net zomin als hij over zijn gevoelens kan praten. Alleen bij een ongecompliceerde brug wachter, die hij soms een handje mag helpen, voelt de jongen zich op zijn gemak.”
gedeelte van achterflaptekst ‘Klem’, Bas van den Bosch

Ik vond die tekst best intrigerend. Het is niet het soort verhaal dat ik normaal gesproken zou lezen. Ten eerste gaat het boek over een elfjarig jongetje; daar kan ik me natuurlijk helemaal niet mee identificeren. Ten tweede heb ik niet geleefd in de jaren ’60 van de vorige eeuw dus ik heb ook geen nostalgische gevoelens ten opzichte van die tijd. Ik ken die tijd uit de verhalen van mijn opa en oma, maar verder eigenlijk niet, dus een verhaal dat zich afspeelt in die tijd ligt ook niet direct in mijn ‘leesgebied’. Maar ik ben wel altijd gek geweest op verhalen over mensen die moeten omgaan met een bepaalde grote gebeurtenis in hun leven, in dit geval dus Paul en zijn vader die hun hele leven moeten omgooien na de dood van moeder Ria.

Bas van den Bosch heeft een fijne manier van schrijven. Hij legt als het ware een vergrootglas op het leven van Paul en zijn vader en wijst op de meest bijzonder of opvallende dingen uit de tijd waarin zij leven: de Koude Oorlog, de Cubacrisis, de opkomst van de televisie… Daarnaast maakt van den Bosch van kleine, onopvallende gesprekken belangrijke punten in het boek. Paul verstopt zich graag onder tafels en krijgt daarom vaker een gesprek tussen volwassenen mee dan de bedoeling van zijn vader geweest kan zijn. De gesprekken zijn natuurlijk compleet uit context voor Paul die er daarom vaak de verkeerde dingen uithaalt. Als het jonge kind dat hij is betrekt hij nog veel van wat volwassenen zeggen op zichzelf. Omdat Paul denkt dat hij verantwoordelijk is voor de dood van zijn moeder denkt hij dat alle dingen die zijn vader en oom over moordenaars indirect op hem slaan.

Paul heeft (logischerwijs) heel veel moeite met het verwerken van de dood van zijn moeder. Hij kropt zijn verdriet op en kan er met niemand over praten. Zijn vader lijkt soms te doen alsof er niets gebeurd is; de foto’s van Ria gooit hij weg, en hij praat nooit meer met Paul over haar. Als elfjarig jongetje ziet Paul zonder hulp ook geen mogelijkheden om met zijn verdriet om te gaan. Hij begint met het ophouden van zijn poep (ja, echt) en van den Bosch beschrijft met enige regelmaat in het boek hoe het nu met de stoelgang van Paul gaat. Beetje vies? Ja. Nu ik het zo plat zeg komt het misschien niet goed over, maar in het boek wordt het natuurlijk langzaam opgebouwd en is het bedoeld als symbool voor het verdriet dat Paul heeft en dat steeds moeilijker wordt om binnen te houden.

Paul’s leven lijkt het normale leven van een jongen van zijn leeftijd. Hij gaat naar school en leert over de Tweede Wereldoorlog en samen met zijn vader bezoekt hij voetbalwedstrijden. Hij gaat op bezoek om met treintjes te spelen bij een vriend van hem en oefent zijn voetbalkunsten tegen een muurtje in de buurt van zijn huis. Het enige dat een beetje lijkt af te wijken is dat Paul regelmatig op bezoek gaat bij een brugwachter. Die lijkt een simpel en kalm leventje te hebben en Paul voelt zich bij hem op zijn gemak. Het is de enige echte onderbreking van de sombere sfeer die thuis hangt. Het begin van het einde van het verhaal vindt ook plaats in het huisje van de brugwachter. Het einde van het boek is erg bevredigend en je sluit het boek af met het gevoel dat Paul nu weer verder kan met zijn leven.

Klem is een van de beste boeken die ik de laatste tijd gelezen heb. De paperback kost €21,99 en het e-book €14,99. Niet echt spotgoedkoop dus, maar het zit verdraaid goed in elkaar dus ik zou je oprecht aanraden om het boek te lezen.

Wist je dat je IlonaLeest ook kunt volgen via Twitter? @IlonaLeest

* Dat ik een recensie-exemplaar heb ontvangen houdt niet in dat ik van Atlas Contact geld ontvang om een positieve recensie te schrijven. Deze recensie is dan ook, net zoals elke andere op Ilona Leest, mijn eerlijke mening. Als ik ooit wél word gesponsord zal ik dat natuurlijk duidelijk maken.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *