De macht – Naomi Alderman

Cover van het boek De macht door Naomi Alderman

Wat zou er met de wereld gebeuren als de rollen eens zouden worden omgedraaid? Wat als vrouwen fysiek een stuk sterker waren dan mannen en na jarenlang te hebben geleden onder scheve machtsverhoudingen plotseling ontdekten dat ze met een simpele beweging ontzettende pijn konden veroorzaken? Wat als vrouwen over de hele wereld plotseling ontdekken dat zij met een enkele beweging mannen kunnen uitschakelen en zich niet langer hoeven te schikken in een minderwaardige rol? Dat is het idee achter De macht, het veelgeprezen boek geschreven door Naomi Alderman. Het heeft lovende recensies ontvangen en won al belangrijke prijzen, zoals bijvoorbeeld de Bailey’s Women’s Prize for Fiction in juni 2017 (overigens is De macht het laatste boek dat die eer heeft mogen ontvangen: omdat Baileys niet langer de Women’s Prize for Fiction zal sponsoren gaat de naam veranderen). De Nederlandse vertaling is kortgeleden uitgegeven door uitgeverij Atlas Contact en ik ontving een exemplaar om te recenseren.

In De Macht krijgen vrouwen van over de hele wereld een soort elektrische kracht. Steeds meer vrouwen ontdekken dat ze deze kracht hebben en ze leren ook hoeveel ze met die kracht kunnen doen. Op de achterflap van het boek staat “Met de minste vingerbeweging kunnen ze folterende pijnen veroorzaken, en zelfs doden”. Je kunt je er vast wel wat bij voorstellen dat als de halve wereldbevolking opeens de kracht heeft om zulke dingen te doen, er hele grote veranderingen aan zitten te komen. Want Aldermans boek mag dan science fiction zijn, de wereld die zij beschrijf is een weergave van de realiteit: mannen zijn in de meeste huidige maatschappijen degenen die de touwtjes in handen hebben. Daarom is het ook zo interessant wat Alderman doet in De macht: als vrouwen nou eens sterker waren dan mannen, ontstaat er dan een betere wereld? Of is er uiteindelijk geen verschil, maar zijn gewoon de groepen omgedraaid?

In het boek worden vrouwen gevolgd met een verschillend perspectief op alles wat er gebeurt. De Amerikaanse vrouw Margot is actief binnen de politiek en ergert zich al jaren aan de mannelijke gouverneur met wie ze moet samenwerken en ze wil graag hogerop de politieke ladder komen. Ook volgen we Allie, een meisje dat als kind van pleeggezin naar pleeggezin moest en nergens goed werd behandeld. Zij hoort een stem die haar aanwijzingen geeft over hoe ze de kracht kan gebruiken om meer te bereiken: ze begint een religieuze beweging die zich snel verspreidt. En dan is er nog Roxy, die opgegroeid is in een gezin vol criminelen. Zij wil zich tegenover haar familie bewijzen en wil de kracht vooral omzetten in economisch gewin, zodat ze haar plek binnen de criminele kringen van haar familie echt heeft verdiend. Ook volgen we in het boek nog Tunde en hij biedt vrijwel het enige mannelijke perspectief. Als journalist wil hij vooral proberen om verslag te doen van zoveel mogelijk veranderingen die over de hele wereld plaatsvinden, terwijl hij ook zelf als man de gevolgen ondervindt.

Met zijn bijna 450 pagina’s is De macht geen dun boek. Maar hoewel ik meestal de voorkeur geef aan dunne boeken omdat dikke boeken lang niet altijd hun aantal pagina’s kunnen rechtvaardigen, heb ik geen moment het gevoel gehad dat De macht storend dik was. Het snel wisselende perspectief en de interessante ideeën zorgen ervoor dat je als lezer nooit verveeld raakt. En Alderman heeft door middel van humor het boek, dat toch aan een bredere maatschappelijke discussie raakt, prettig leesbaar gemaakt. Leuk om te lezen vond ik vooral de stukken waarin de huidige maatschappij wordt gespiegeld: niet meisjes maar jongens mogen niet meer ‘s avonds alleen over straat en als een man door een vrouw wordt aangevallen heeft hij er door zich op een bepaalde manier te kleden of te gedragen misschien wel om gevraagd.

Op de vijfde dag waren de jongens en de meisjes uit elkaar gehaald. Het leek logisch, toen ze erachter kwamen dat de meisjes het deden. Nu al zijn er ouders die tegen hun jongens zeggen dat ze niet alleen naar buiten mogen, in de buurt moeten blijven. […] [Z]e reorganiseerden. Jongensbussen brachten hen veilig naar jongensscholen.
(pagina 37 – 38)

Al met al is De macht een heel leuk, experimenteel boek. Voor wie geïnteresseerd is in boeken die onze huidige maatschappij op de hak nemen maar tegelijkertijd naast de humor relevant zijn is De macht zeker een aanrader. Het is absoluut een boek dat je aan het denken zet. Wat denk jij: zou een maatschappij waarin vrouwen machtiger zijn dan mannen vreedzamer zijn dan andersom?

Fuzzie – Hanna Bervoets

Goed nieuws: het is zo ver! De nieuwe roman van Hanna Bervoets is verschenen. Bij uitgeverij Atlas Contact is Fuzzie  pas verschenen en ik kreeg een recensie-exemplaar opgestuurd. Al jarenlang ben ik een groot fan van het werk van Bervoets. Ik recenseerde bijvoorbeeld ook al Ivanov dat vorig jaar verscheen (klik hier om die recensie te lezen) en ik heb ook een aantal van haar columnbundelingen gelezen. Ik vind Bervoets een van de beste schrijvers van dit moment. Maakte ze met Fuzzie die hooggespannen verwachtingen opnieuw waar?

Het korte antwoord: ja, dat doet ze. Fuzzie is volgens de uitgeverij een “modern-realistisch sprookje over gemis, genegenheid en de vraag in hoeverre affectie zich laat afdwingen” (via http://www.atlascontact.nl/boek/fuzzie/). In de roman draait het om bolletjes die praten. Klinkt heel vreemd, en dat is het ook. De bolletjes zijn zacht en pluizig en stellen allerlei vragen aan de mensen bij wie ze zijn. In Fuzzie zijn de bolletjes terecht gekomen bij Maisie, Florence, Diek en Stephan. Het verhaal wisselt steeds van perspectief en je leert stukje bij beetje meer over deze personages. Hun gevoelens en liefdesleven zijn de belangrijkste onderwerpen: elk van de personages heeft problemen in de liefde of moeite met het vinden van een partner. Door de vragen van de bolletjes gaan ze over zichzelf nadenken en praten.

Meestal houd ik mijn boeken ontzettend netjes; ik zorg ervoor dat ik de ruggen niet breek, ik vouw geen ezelsoren en ik zorg er voor dat er absoluut geen viezigheid op de pagina’s komt. Maar als ik boeken van Bervoets lees krijg ik enorm de neiging om een markeerstift te pakken om alle mooie stukjes te markeren. Er zitten ook in Fuzzie weer echte pareltjes. Een voorbeeld:

Alleen-zijn is natuurlijk niet de precieze definitie van eenzaamheid – laat me denken: eenzaamheid is een discrepantie, het gat tussen behoefte en bevrediging, tussen de vraag van het gemoed en het aanbod van de omgeving, eenzaamheid is tevens het eindpunt van de evolutie: het resultaat van een o zo ontwikkeld zelfbewustzijn, van het constante besef dat je bestaat – eenzaamheid geen verlangen naar gezelschap maar een hang naar erkenning, misschien zelfs herkenning, een hunkering naar iemand die jou ziet zoals je jezelf ziet zodat je niet langer bang hoeft te zijn dat je er grandioos naast zit wanneer je je een voorstelling van jezelf maakt, zoiets? (pagina’s 54 – 55)

Of deze hele korte zin:

Ik wil je meer dan ik je nodig heb en ik heb je zo hard nodig. (pagina 117)

Als ik zulke zinnen lees kan een boek eigenlijk al niet meer stuk. Gelukkig was ook het verhaal van Fuzzie origineel. Bervoets werpt interessante vragen op: hoe reageren mensen op technologie die op persoonlijk niveau met mensen gaat communiceren? Hoe worden mensen beïnvloed door een soort apparaatje dat ze dwingt na te denken over hun gedachten en gevoelens? En welke band ontstaat er tussen mensen en techniek? Een antwoord komt er niet echt. Dat hoeft ook niet: het is al interessant om überhaupt over die thema’s na te denken.

Er zijn al meerdere goede recensies verschenen. Zo schreef Thomas de Veen in NRC op 13 april: “[W]onderlijk experiment, uitstekend resultaat. […] Fuzzie [is] de gedroomde vervolgstap in het oeuvre van Hanna Bervoets.” (via https://www.nrc.nl/nieuws/2017/04/13/genegenheid-in-tijden-van-kunstmatige-liefde-8211490-a1554542). Alles lijkt dus weer positief: Bervoets laat keer op keer zien dat alle literaire prijzen die ze ontvangt meer dan verdiend zijn.

Helaas heb ik toch een punt van kritiek. Ik vind namelijk de cover van het boek vrij lelijk. Ik vind het gewoon echt geen mooie tekening: het is nogal kriebelig en de kleur is onbestemd. De titel springt zo ook niet direct naar voren. Het is niet te vergelijken met bijvoorbeeld de cover van Ivanov, vol met felle kleuren en met een mooi ontwerp. Bijzonder is wel dat Roald Triebels beide omslagontwerpen heeft gemaakt. Hoe hij van een van mijn favoriete ontwerpen (Ivanov) naar een van de lelijkste die ik ooit heb gezien (Fuzzie) is gegaan is mij een raadsel. Ik heb nog van weinig andere mensen gehoord wat ze van dit ontwerp vinden en ik ben heel benieuwd of ik de enige ben die niet enthousiast is.

Maar iedereen weet: don’t judge a book by its cover. En je kunt natuurlijk altijd nog het e-boek kopen in plaats van de papieren versie, zodat je geen lelijk boek in je boekenkast hoeft te zetten. Gelukkig heb ik over de inhoud van het boek niets te klagen. Bervoets blijft simpelweg een fantastische auteur en ik blijf een fan van haar werk.

‘Selma’ – Carolijn Visser

Cover van het boek Selma door Carolijn VisserEerder deze maand, dus in september 2016, verscheen bij uitgeverij Atlas Contact Selma van Carolijn Visser. Gisteravond is Selma door De Wereld Draait Door gekozen als Boek van de Maand. Alle reden dus om dit non-fictie boek ook op Ilona Leest te bespreken!

Titel: Selma
Auteur: Carolijn Visser
ISBN: 9789045024448

Als je mijn blog al een tijdje volgt weet je dat ik gek ben op (waargebeurde) verhalen over het vroegere China. Ik las bijvoorbeeld al Wilde zwanen en De maanparel. Toen ik van Atlas Contact de kans kreeg om dit boek te recenseren greep ik die dan ook met beide handen aan. Selma is het waargebeurde verhaal over een Nederlandse, Joodse vrouw die de Tweede Wereldoorlog in Nederland overleefde. Toen ze daarna in Cambridge ging studeren ontmoette ze daar de Chinese jongeman Chang en ze besloten samen een leven op te starten in China. Maar ook in China was niet alles rozengeur en maneschijn…

Eigenlijk weet iedereen wel iets over het China van de late twintigste eeuw. Er was in die tijd een communistisch regime aan de macht; Mao Zedong was na jaren van strijd de leider geworden en hij voerde vele grote veranderingen door. Huizen werden onteigend, politieke tegenstanders van Mao “verdwenen” en vooral de rang die men had binnen de communistische partij was erg belangrijk voor de status van een gezin. Gelukkig voor Selma had haar man Chang een goede positie binnen de partij: hij was een geronemmeerd psycholoog en werd door zijn collega’s gerespecteerd. Zij hadden dus in het China de jaren vijftig van de twintigste eeuw een prima leven.

Selma en Chang kregen samen twee kinderen: een meisje genaamd Greta en een jongen met de naam Dop. Tijdens de vroege jeugd van de twee kinderen was alles voor de familie nog in orde. Selma had een goede baan en Chang was een hooggeplaatst figuur in de partij. Maar er waren grote veranderingen op komst. Mao wilde dat China een echte wereldmacht werd en bedacht toen De Grote Sprong Voorwaarts. Dit had grote hongersnood tot gevolg, en het aantal doden ten gevolge van dit politieke plan van Mao wordt tussen de 18 en 42 miljoen geschat. In deze tijd had Selma het in China erg zwaar. Zij en haar gezin leden honger en ze moest al haar creativiteit en vindingsrijkheid gebruiken om toch nog aan voldoende eten te komen. Gelukkig voor Selma overleefden zij en haar gezin alle gevolgen van De Grote Sprong Voorwaarts zonder blijvende problemen. Toen kwam echter een culturele revolutie, en de Rode Gardisten wilden van alle kapitalistische geschiedenis af. Gebouwen werden verwoest en mensen die ook maar iets kapitalistisch over zich hadden kregen grote problemen binnen de partij. Selma als buitenlandse en Chang als psycholoog vielen uit de gratie en werden hard aangepakt, met afschuwelijke gevolgen…

Carolijn Visser heeft in Selma de gesprekken die ze heeft gehouden met familieleden gecombineerd met schriftelijke, historische bronnen. Dit zorgt voor een bijzondere mix van persoonlijke en onpersoonlijke informatie. Soms lijkt Selma bijna een roman, en dan komt er opeens weer een opmerking tussendoor waardoor je beseft dat Selma zelf niet aan het woord is en zelf geen input heeft kunnen geven, maar dat het boek eigenlijk een geknutseld geheel is. Dit is niet per se een vervelende manier van lezen maar wel een bijzondere: ik ken weinig boeken die zijn opgezet zoals Selma van Carolijn Visser.

Het levensverhaal van Selma is erg bijzonder. Zij was de enige Nederlandse die gedurende het regime van Mao (dus ten tijde van de Grote Sprong Voorwaarts en de tijd van de Rode Gardisten) in China woonde en die de gevolgen van alle veranderingen van zo dichtbij heeft mee kunnen maken. Haar brieven naar haar familie en bezoekjes die familieleden aan haar brachten zijn nu een grote bron van informatie over een erg indrukwekkende periode in de Chinese geschiedenis. De gevoelens en gedachten van Selma blijven in dit boek nogal oppervlakkig; de gebeurtenisssen worden beschreven, een brief van Selma wordt er bij gehaald en dan zegt Visser iets over hoe Selma zich toen gevoeld zal hebben. Haar ware gevoelens en beweegredenen blijven soms onduidelijk. Dat is natuurlijk logisch, dit is immers geen autobiografie, maar toch is het wel jammer. Selma heeft dus wel indruk op me gemaakt, maar niet zoveel als Wilde zwanen deed.

Voor wie interesse heeft in het China van de twintigste eeuw en het fijn vindt om geen geschiedenisboek te lezen maar op zoek is naar een meer persoonlijk gekleurd verhaal, is Selma zeker een aanrader. Maar het is goed om in je achterhoofd te houden dat dit geen autobiografie is, waardoor het geheel soms nogal als een puzzel lijkt met wat missende stukjes. Ik heb in ieder geval Selma met veel plezier gelezen en zal het verhaal niet snel vergeten!

WINACTIE ‘Ontrafelen’ – Jenny Downham

Cover van het boek Ontrafelen door Jenny Downham

Velen van jullie zullen Jenny Downham misschien al kennen: ze schreef de bestseller Voor ik doodga. Dat boek heb ik niet gelezen maar ik heb er wel veel positieve dingen over gehoord (het is ook verfilmd met Dakota Fanning in de hoofdrol). Dus toen Atlas Contact mij Ontrafelen opstuurde was ik erg nieuwsgierig. Plus er kwam nog iets echt leuks bij: ik mag een exemplaar aan een van jullie weggeven! Aan het einde van dit stukje, na de inhoudelijke recensie, zal ik meer uitleggen over hoe je precies kunt winnen.

Titel: Ontrafelen
Auteur: Jenny Downham
ISBN: 9789025446512
Vorige week verschenen bij uitgeverij Atlas Contact.

Ontrafelen vertelt het verhaal van Katie, een onzeker tienermeisje dat in de examentijd van de middelbare school zit. Ze woont samen met haar moeder en broertje Chris in een flat; haar vader is er jarenlang geleden vandoor gegaan met een nieuwe vriendin. Katie’s moeder Caroline houdt de teugels thuis strak in handen en probeert ervoor te zorgen dat Katie en Chris zo braaf en verstandig mogelijk leven. Maar het gewone leven wordt helemaal in de war geschopt als oma Mary opeens op de stoep staat… Mary was een vrouw vol plannen en wilde dromen toen ze nog jong was, maar nu is ze ouder en heeft ze alzheimer. Jarenlang heeft ze haar dochter niet gezien en haar kleinkinderen zelfs nog nooit. Flarden van haar verleden kan ze zich soms herinneren maar alleen bij vlagen. Nu ze bij haar dochter en kleinkinderen moet wonen (na het overlijden van de man met wie ze samenwoonde moet ze wel: ze kan niet meer zelfstandig wonen) komt ze opeens weer de donkere schaduwen uit haar verleden tegen.

Katie en Mary trekken in de tijd dat Mary bij het gezin komt wonen veel met elkaar op en zo begint Katie te leren dat de manier waarop haar moeder leeft niet de enige juiste manier is om te leven. En die openbaring lijkt op het juiste moment te komen, want Katie begint zich te realiseren dat ze niets voor jongens maar wel voor meisjes voelt en op de middelbare school waar zij les krijgt kan niet iedereen daar normaal mee omgaan. Ze raakt haar beste (enige) vriendin kwijt en moet nu leren om sterker in haar schoenen te staan als ze een leuk leven wil, in plaats van thuis zitten en alleen maar dromen over hoe het ook had kunnen zijn.

Ontrafelen is een leuk, vlot geschreven boek. Jenny Downham wisselt af tussen de personages en dus krijg je als lezer afwisselend informatie over elk van de personages. Dit houdt het tempo van het boek hoog en hoewel er best veel wordt verteld wordt het verhaal nergens langdradig. Ik zou zeggen dat Ontrafelen deels een Bildungsroman is (oftewel: een boek waar het volwassen worden / de overgang tussen tienerjaren en volwassen jaren van de hoofdpersoon centraal staat), maar dat het daarnaast ook onderwerpen als verdriet en eenzaamheid in latere jaren door de ogen van Mary en Caroline helder verwoord.

Klinkt dit als een boek dat jou leuk lijkt? Dan heb je geluk! Ik mag van Atlas Contact namelijk een exemplaar weggeven! Alles wat je hoeft te doen is een mailtje sturen naar contact.ilonaleest@gmail.com of het contactformulier op de pagina Contact in te vullen met daarin je naam, leeftijd en contactgegevens. Het is natuurlijk leuk om mee te doen als je zelf geïnteresseerd bent in het verhaal maar misschien is het ook wel een heel leuk cadeau voor iemand van wie je weet dat ze gek zijn op verhalen als deze. Je kunt meedoen tot en met 16 november. Daarna zal ik contact opnemen met de winnaar.

‘De vlamberken’ – Lars Mytting

De vlamberken is een roman van de succesvolle Noorse auteur Lars Mytting. September dit jaar verscheen De Vlamberken bij uitgeverij Atlas Contact. In Noorwegen heeft Lars Mytting in 2014 met dit boek de Noorse Boekhandelprijs gewonnen (wat in mijn gedachten het equivalent is van het winnen van de AKO literatuurprijs in Nederland). Na het lezen van de achterflap was ik nieuwsgierig naar de rest van het boek en ik begon daarom enthousiast met lezen.
Cover van het boek De Vlamberken door Lars Mytting
Titel: De vlamberken
Auteur: Lars Mytting
ISBN: 9789025445843
Uitgeverij: Atlas Contact
Het verhaal van De vlamberken draait om de Noorse jonge man Edvard Hirifjell. Hij is op driejarige leeftijd zijn beide ouders verloren toen ze op vakantie waren in Frankrijk en ze op een granaat die was blijven liggen na de Eerste Wereldoorlog stapten. Edvard ontsprong de dans en is opgegroeid op de boerderij van zijn opa die schapenboer is. Jarenlang lijkt alles verder prima te gaan met Edvard en hij rekent erop dat hij later in het boerenbedrijf zal blijven werken. Maar het is al wel snel duidelijk dat Edvard in het dorp niet helemaal geaccepteerd wordt en dat heeft te maken met het verleden van zijn opa: die stond aan  de “verkeerde” kant tijdens de Tweede Wereldoorlog en zijn familie wordt daarom nog altijd lastiggevallen door de andere dorpsbewoners. Dit was misschien al genoeg reden geweest om een leven lastig te laten worden, maar het begint allemaal pas echt raar te worden als Edvards opa overlijdt en er al jarenlang een prachtige doodskist bij het uitvaartbureau blijkt te staan… Wie heeft die doodskist gemaakt en waarom? En is het wel echt zo dat Edvards ouders op een onschuldige vakantie waren toen ze overleden?

Edvard begint ongedurig te worden en besluit om dieper in het verleden van de familie Hirifjell te duiken. Steeds meer vreemde dingen komen boven water. Edvards opa en diens broer Einar konden elkaar bijvoorbeeld niet uitstaan, maar had dat een gegronde reden? Als Edvard steeds meer te weten komt over het verleden van zijn opa en Einar dwingt zijn onderzoek hem van Noorwegen naar Frankrijk te gaan om meer te kunnen ontdekken. Maar het zoeken naar antwoorden lijkt hem wel bijna los te weken van zijn vroegere leven en vrienden: zijn toekomst met de Noorse schone Hanne staat opeens op losse schroeven als hij de mysterieuze Gwen ontmoet.

De vlamberken neemt je als lezer mee langs verschillende paden om zo langzaam het familieverhaal van de Hirifjells te ontdekken. Er zitten wat vreemde kronkels in het verhaal die het plot onvoorspelbaar maken, maar er is geen gigantische “plottwist” waar je echt even van moet bijkomen: daar is het boek niet spannend genoeg voor. Hoewel, het boek is wel degelijk spannend, maar niet op de standaard thriller-“ik moet nu weten wat er gebeurt dit is te eng”-manier maar meer omdat je oprecht geïnteresseerd raakt in de levens van de personages. Je hoopt dat Edvard de antwoorden vindt die hij zoekt (al was het alleen maar omdat je de antwoorden dan zelf ook hebt). Er komt wel iets romantisch in het boek voor als Edvard nadenkt over Hanne en Gwen, maar het voert gelukkig niet de boventoon: de innerlijke strijd die Edvard voelt betreffende deze twee meisjes lijkt meer te spiegelen aan de innerlijke strijd die hij voelt na het ontdekken van een aantal dingen die ik nu niet wil verklappen omdat ik dan een deel van het plot zou moeten vertellen.

Een groot thema in De vlamberken is hout. En dan bedoel ik niet dat Edvard in een bos woont en er af en toe een boom wordt benoemd, nee, Myttings liefde voor hout spat van bijna elke pagina. De bomen worden beschreven, het zagen, de kleurschakeringen, de aders, het bewerkte hout: hout lijkt naast Hanne en Gwen wel de derde liefde in De vlamberken. Dat is eigenlijk ook niet gek als je bedenkt dat Mytting in 2011 het boek De man en het hout schreef: een bijna filosofisch boek dat puur en alleen om hout gaat (bomen, hoe je ze moet kappen, hoe je mooie stapels maakt). Dit boek heeft prachtige foto’s en is het ideale cadeau voor elke m/v die van hout houdt (zeker een goeie tip nu de feestdagen er weer aan zitten te komen). Maar ken je niemand die zo gek is op hout: geef dan De vlamberken cadeau. Het is een verdraaid goed boek.