De stenen dagboeken – Carol Shields

Cover van het boek De stenen dagboeken

Een tijdje geleden heb ik De stenen dagboeken van Carol Shields gelezen. Het is geen recent verschenen boek, maar werd al in 1993 voor het eerst gepubliceerd. In 1994 verscheen de eerste Nederlandse vertaling en een jaar later, dus in 1995, won Shields met deze roman de Amerikaanse Pulitzerprijs. Ondanks deze erkenning (de Pulitzerprijs is immers een van de meest bekende prijzen op het gebied van literatuur) had ik nog niet eerder van De stenen dagboeken of van Carol Shields zelf gehoord. Gelukkig kwam daar verandering in toen ik bij mijn plaatselijke boekhandel een tijdje geleden de collectie boeken van uitgeverij Colibri tegenkwam. Deze boeken zijn van een een vrij klein formaat: wel groter dan een dwarsligger en met steviger papier, maar lang niet zo groot als een normale paperpack. De prijs was ook vrij gunstig dus ik heb een paar van de “mini-boekjes” die me destijds aanspraken meegenomen.

De stenen dagboeken laat zich niet gemakkelijk samenvatten of uitleggen. In dit boek vertelt Shields over het (fictieve) leven van een ogenschijnlijk doodgewone vrouw. Het leven van Madelief Goedewil wordt in tien gedeeltes uiteengezet, beginnend bij “1. Geboorte, 1905” en eindigend met “10. Dood”.

Een pagina met foto's in het boek De stenen dagboeken

Hoewel het verhaal draait om het leven van Madelief, komt niet enkel zij aan het woord. Shields speelt veel met perspectief en kijkt vaak door de ogen van verschillende personages naar gebeurtenissen. Ook worden stukken waarin een verteller aan het woord is afgewisseld met fragmenten die bestaan uit briefwisselingen of krantenknipsels. Er is in het midden van het boek zelfs een verzameling foto’s opgenomen, voorzien van namen van personages die in het boek voorkomen. Het feit dat Shields speelt met het perspectief zorgt ervoor dat je je als lezer van bewust bent dat je nooit alles te weten komt omdat er altijd delen missen, en dat de informatie die je wél hebt gekleurd is door het perspectief. Zo is de eerste zin van het boek “De naam van mijn moeder was Godelief Goedewil-Steen” (p. 13). Dit duidt er natuurlijk op dat we het verhaal door de ogen van Madelief zelf verteld krijgen. In een latere passage echter, op pagina 212, staat het volgende: “Misschien is dit wel het juiste moment om te vertellen dat Madelief Goedewil moeite heeft met de feiten, met de waarheid, wel te verstaan. […] Daarom moet u Madeliefs voorstelling van zaken met een korreltje zout nemen, of beter gezegd, met een flinke handvol zout”. Omdat dit stukje ver na het het begin van het boek staat zorgt het ervoor dat je alles wat je tot dan toe hebt gelezen in een ander licht gaat zien: wat is er waar van wat Madelief tot dan toe heeft verteld? En wat weten we als lezer nog niet?

Maar minstens even interessant als het perspectief is het verhaal zelf. Madelief is namelijk geen vrouw die ontzettend bijzondere dingen heeft gedaan. Ze heeft een heel gewoon leven geleid en hoewel ze natuurlijk wel van alles meemaakt, gebeuren er geen écht onverwachte dingen. Ze wordt geboren, trouwt, krijgt kinderen, schrijft stukjes over planten voor een tijdschrift, takelt af, en sterft. Ze maakt dingen mee die haar levensverhaal uniek maken en toch is niets van dit alles wereldschokkend. En toch ben je als lezer van begin tot eind geboeid: Shields’ gedetailleerde, warme stijl zorgt ervoor dat de personages echt lijken te hebben bestaan. Na het beschrijven van een recept dat Godelief (Madeliefs moeder) wil gaan maken komt het volgende “Ze had natuurlijk van alles de helft genomen, want ze waren maar met z’n tweeën, de aalbessen waren schaars en Kuijler (mijn vader) was geen grote eter. Een man van muizebeetjes, noemt ze hem, die zijn eten kan laten voor wat het is.” (p. 13). Beschrijvingen als deze zorgen ervoor dat je het gevoel hebt de personages daadwerkelijk te kennen en dat je als lezer een blik werpt op hun leven zoals dat echt is, zonder opsmuk, maar wel rijk.

De stenen dagboeken is bijna 500 pagina’s dik en ik geef meestal de voorkeur aan dunnere boeken, zo rond de 250 pagina’s. Als je mijn blog al een langere tijd volgt weet je waarschijnlijk al dat ik om die reden fan ben van bijvoorbeeld de werken van Willem Elsschot, die een stijl heeft die veel meer to the point is en toch interessante personages weet neer te zetten. Maar Shields weet echt een sfeer op te roepen die er voor zorgde dat ik helemaal niet wilde dat het boek zou aflopen en dat overkomt me niet vaak. Ik beschouw De stenen dagboeken vanaf nu als een van mijn favoriete boeken en zou het aan iedereen die ervan houdt om helemaal op te gaan in een verhaal aanraden.

Belgravia – Julian Fellowes

over van Belgravia - Julian FellowesAl een paar maanden geleden schreef ik een stukje over de app van de bibliotheek waarmee je kunt luisteren naar audioboeken: de Luisterbieb-app (klik hier als je die post nog wilt lezen). Het zal geen verrassing zijn dat ik sinds ik die post schreef de app regelmatig gebruik, vooral tijdens mijn dagelijkse reis van huis naar de universiteit en weer terug. Het laatste boek dat ik via de app heb geluisterd was Belgravia van Julian Fellowes. Die naam komt je vast bekend voor als je de populaire televisieserie Downton Abbey hebt gevolgd, want daarvan was hij de bedenker en schrijver. Hij heeft al voor meerdere televisieseries gewerkt als schrijver en dan met name series die gaan over een eeuw of twee geleden in Engeland. Met Belgravia wijkt hij wat dat betreft niet erg af: het overgrote deel van het boek speelt zich af in het Londen van de eerste helft van de negentiende eeuw.

Belgravia gaat over James en Anne Trenchard, die door middel van handel een rijk en invloedrijk koppel zijn geworden. Hun kinderen, Oliver en Sophia, groeien op in luxe en komen niets tekort. Toch is behalve Anne niemand binnen het gezin tevreden over de positie die ze hebben: de adel wil eigenlijk niets te maken met mensen die fortuin hebben gemaakt door handel in plaats van door te erven en huwelijken tussen verschillende standen worden niet zonder meer geaccepteerd. Julian Fellowes beschrijft niet alleen de levens van de hogere klassen, hoewel dat toch wel het grootste deel van het boek is, maar schrijft ook over de levens van butlers en dienstmeisjes.

Afbeelding van de website van de bilbiotheek over de LuisterbiebLees alles over de Luisterbieb-app op https://www.onlinebibliotheek.nl/luisterbieb.html, waar ook bovenstaand stappenplan te vinden is.

Het is een boek van honderden pagina’s dik, dus het luisterboek duurde bijna 16 uur. Best een grote tijdsinvestering. Gelukkig werd het boek voorgelezen door Sander de Heer, die een mooie stem heeft waar ik echt uren naar kan luisteren. Ik denk dat Fellowes bijna de helft van het boek had kunnen schrappen als hij iets meer had gedaan aan show, don’t tell. Uit de schrijfstijl kun je namelijk wel opmaken dat hij is gewend aan televisieseries, waar je gedachten en gevoelens in het script zet die door personages niet hardop gezegd worden. Daarom werd het boek op verschillende punten naar mijn smaak wel te beschrijvend. Met een luisterboek heb ik daar gelukkig minder moeite mee dan wanneer ik een boek echt lees: meestal luister ik naar een boek als ik eigenlijk ook iets heel anders aan het doen ben, dus dan heb ik niet mijn volledige concentratie over voor het boek. Door de uitgebreide en beschrijvende stijl loop je niet zoveel kans dat je belangrijke informatie mist als je even een seconde niet oplet. En de Luisterbieb maakt het luisteren naar een boek heel makkelijk; hij speelt gewoon op de achtergrond door als je ook andere apps op je telefoon wilt gebruiken (zoals bijvoorbeeld ook Spotify doet) en onthoudt waar je bent gebleven zodat je dat niet zelf hoeft te doen (wat wel had gemoeten als je naar de CD’s in plaats van via de app luistert). En het grootste voordeel is natuurlijk dat de app volledig gratis is voor leden van de bibliotheek!

De afbeelding van de cover van het boek komt van de website van de uitgever, A.W. Bruna (https://www.awbruna.nl/boek/belgravia/).

Vanaf nu wordt alles beter – Maartje Willems

Cover van het boek Vanaf nu wordt alles beter

Op 14 februari dit jaar verscheen het debuut van Maartje Willems: Vanaf nu wordt alles beter. Het is geen zelfhulpboek, ten minste, niet écht. Volgens de achterflap beschijft Maartje in dit boek “de vele momenten in haar leven waarop ze even met haar handen in het haar zit”. Het boek gaat dus niet over grote levensvragen of echt moeilijke kwesties, maar meer over de eerstewereldproblemen waar een dertigjarige blanke vrouw in Nederland tegenaan loopt in het dagelijkse leven.

Vanaf nu wordt alles beter mag dan het eerste boek zijn dat van Maartje Willems wordt gepubliceerd, maar ze schrijft al jaren. Toen ik haar naam zag deed dat bij mij een belletje rinkelen en toen ik op haar website keek snapte ik ook direct waarom: ze schrijft al jaren regelmatig stukjes voor verschillende tijdschriften, dagbladen en websites. De stijl die ze voor dat soort stukjes gebruikt past ze ook toe in dit boek: het zijn allemaal hoofdstukken van maar een paar pagina’s die vooral bestaan uit het delen van een ervaring en de daaruit geleerde les. Eigenlijk is Vanaf nu wordt alles beter dus een soort columnbundeling. Wie mijn blog al een langere tijd volgt weet dat ik gek ben op de columnbundelingen van bijvoorbeeld Hanna Bervoets, dus de stijl an sich sprak mij direct aan.

Wat ik ook heel erg prettig vond aan Vanaf nu wordt alles beter is de vormgeving. Zoals je kunt zien op de foto die ik heb gemaakt is de cover heel prettig om naar te kijken: een leuke, niet te volle / drukke tekening, met rustige kleuren. Deze stijl wordt ook verder doorgetrokken naar de rest van het boek, waar door Lona Aalders gemaakte illustraties het vanbinnen opfleuren. Neem bijvoorbeeld deze leuke illustratie die op pagina 128 te vinden is bij een hoofdstuk over liefdesverdriet:
Pagina 128 - 129 van Vanaf nu wordt alles beter

Ik heb het boek in een paar dagen tijd van begin tot eind kunnen lezen. Dat is mede te danken aan het vrij beperkte aantal pagina’s (een krappe 250 in totaal) maar ook de stijl van Maartje: omdat het verhaal nergens echt diep gaat of moeilijk wordt, leest het ontzettend snel. Toen ik bij het einde was had ik wel even een kort “was dit alles?”-moment. Want hoewel ik het een leuk boek vond en de situaties die Maartje beschrijft vaak heel grappig zijn, miste ik toch af en toe een achterliggende boodschap. Dat doet bijvoorbeeld Hanna Bervoets wél: haar columns lijken in eerste instantie ook vaak over triviale dingen te gaan, maar zij eindigt toch ook meestal wel met een maatschappelijk relevante observatie. En nee, niet alle boeken hoeven diepzinnig of leerzaam te zijn; natuurlijk niet. Daarom is Vanaf nu wordt alles beter zeker een aanrader voor iemand die toe is aan even een boek ‘tussendoor’, gewoon om herkenbare en grappige stukjes te lezen. Maar als je graag wilt dat een boek je af en toe ook echt aan het denken kan zetten is dit misschien niet het boek voor jou.

Ik heb Vanaf nu wordt alles beter opgestuurd gekregen van uitgeverij Boekerij, omdat ik meedoe aan een zogenaamde ‘kettingblog’. Dat houdt in dat meerdere bloggers over hetzelfde boek een recensie schrijven: zo kan een lezer meerdere meningen naast elkaar neerleggen en vergelijken. Daarom wil ik jullie graag linken naar ByDagmarValerie, waar een paar dagen geleden al een recensie over dit boek is geplaatst en naar Dutchreadingsociety, omdat daar over een aantal dagen ook een recensie zal worden geplaatst. En laat me ook vooral via Facebook, Twitter, Goodreads of in de comments weten of je van plan bent om Vanaf nu wordt alles beter te gaan lezen!

De macht – Naomi Alderman

Cover van het boek De macht door Naomi Alderman

Wat zou er met de wereld gebeuren als de rollen eens zouden worden omgedraaid? Wat als vrouwen fysiek een stuk sterker waren dan mannen en na jarenlang te hebben geleden onder scheve machtsverhoudingen plotseling ontdekten dat ze met een simpele beweging ontzettende pijn konden veroorzaken? Wat als vrouwen over de hele wereld plotseling ontdekken dat zij met een enkele beweging mannen kunnen uitschakelen en zich niet langer hoeven te schikken in een minderwaardige rol? Dat is het idee achter De macht, het veelgeprezen boek geschreven door Naomi Alderman. Het heeft lovende recensies ontvangen en won al belangrijke prijzen, zoals bijvoorbeeld de Bailey’s Women’s Prize for Fiction in juni 2017 (overigens is De macht het laatste boek dat die eer heeft mogen ontvangen: omdat Baileys niet langer de Women’s Prize for Fiction zal sponsoren gaat de naam veranderen). De Nederlandse vertaling is kortgeleden uitgegeven door uitgeverij Atlas Contact en ik ontving een exemplaar om te recenseren.

In De Macht krijgen vrouwen van over de hele wereld een soort elektrische kracht. Steeds meer vrouwen ontdekken dat ze deze kracht hebben en ze leren ook hoeveel ze met die kracht kunnen doen. Op de achterflap van het boek staat “Met de minste vingerbeweging kunnen ze folterende pijnen veroorzaken, en zelfs doden”. Je kunt je er vast wel wat bij voorstellen dat als de halve wereldbevolking opeens de kracht heeft om zulke dingen te doen, er hele grote veranderingen aan zitten te komen. Want Aldermans boek mag dan science fiction zijn, de wereld die zij beschrijf is een weergave van de realiteit: mannen zijn in de meeste huidige maatschappijen degenen die de touwtjes in handen hebben. Daarom is het ook zo interessant wat Alderman doet in De macht: als vrouwen nou eens sterker waren dan mannen, ontstaat er dan een betere wereld? Of is er uiteindelijk geen verschil, maar zijn gewoon de groepen omgedraaid?

In het boek worden vrouwen gevolgd met een verschillend perspectief op alles wat er gebeurt. De Amerikaanse vrouw Margot is actief binnen de politiek en ergert zich al jaren aan de mannelijke gouverneur met wie ze moet samenwerken en ze wil graag hogerop de politieke ladder komen. Ook volgen we Allie, een meisje dat als kind van pleeggezin naar pleeggezin moest en nergens goed werd behandeld. Zij hoort een stem die haar aanwijzingen geeft over hoe ze de kracht kan gebruiken om meer te bereiken: ze begint een religieuze beweging die zich snel verspreidt. En dan is er nog Roxy, die opgegroeid is in een gezin vol criminelen. Zij wil zich tegenover haar familie bewijzen en wil de kracht vooral omzetten in economisch gewin, zodat ze haar plek binnen de criminele kringen van haar familie echt heeft verdiend. Ook volgen we in het boek nog Tunde en hij biedt vrijwel het enige mannelijke perspectief. Als journalist wil hij vooral proberen om verslag te doen van zoveel mogelijk veranderingen die over de hele wereld plaatsvinden, terwijl hij ook zelf als man de gevolgen ondervindt.

Met zijn bijna 450 pagina’s is De macht geen dun boek. Maar hoewel ik meestal de voorkeur geef aan dunne boeken omdat dikke boeken lang niet altijd hun aantal pagina’s kunnen rechtvaardigen, heb ik geen moment het gevoel gehad dat De macht storend dik was. Het snel wisselende perspectief en de interessante ideeën zorgen ervoor dat je als lezer nooit verveeld raakt. En Alderman heeft door middel van humor het boek, dat toch aan een bredere maatschappelijke discussie raakt, prettig leesbaar gemaakt. Leuk om te lezen vond ik vooral de stukken waarin de huidige maatschappij wordt gespiegeld: niet meisjes maar jongens mogen niet meer ‘s avonds alleen over straat en als een man door een vrouw wordt aangevallen heeft hij er door zich op een bepaalde manier te kleden of te gedragen misschien wel om gevraagd.

Op de vijfde dag waren de jongens en de meisjes uit elkaar gehaald. Het leek logisch, toen ze erachter kwamen dat de meisjes het deden. Nu al zijn er ouders die tegen hun jongens zeggen dat ze niet alleen naar buiten mogen, in de buurt moeten blijven. […] [Z]e reorganiseerden. Jongensbussen brachten hen veilig naar jongensscholen.
(pagina 37 – 38)

Al met al is De macht een heel leuk, experimenteel boek. Voor wie geïnteresseerd is in boeken die onze huidige maatschappij op de hak nemen maar tegelijkertijd naast de humor relevant zijn is De macht zeker een aanrader. Het is absoluut een boek dat je aan het denken zet. Wat denk jij: zou een maatschappij waarin vrouwen machtiger zijn dan mannen vreedzamer zijn dan andersom?

Het monster van Essex – Sarah Perry

Cover van Het monster van Essex door Sarah Perry

Het is een prachtig boek dat vorig jaar verscheen: Het monster van Essex, het debuut van Britse auteur Sarah Perry. De cover is enorm opvallend en misschien zou niet iedereen ervan houden, maar ik vind hem persoonlijk prachtig. Dat, samen met de lovende recensies die ik al over dit boek had gelezen, heeft me overtuigd om met boekenbonnen die ik nog had liggen dit boek aan te schaffen. Heb ik spijt van mijn aankoop? Dat niet per se, maar ik vond het lang niet zo mooi als ik had verwacht.

Het monster van Essex speelt zich af in Engeland in de Victoriaanse tijd. Natuurlijk heb ik uitgebreid research gedaan naar deze periode voordat ik het boek las (lees: ik heb vijf minuten doorgebracht op https://en.wikipedia.org/wiki/Victorian_era) en ben er toen achter gekomen dat deze periode normaal gesproken gekenmerkt wordt door preutsheid en een grote armoede in steden waar fabrieksarbeiders moesten rondkomen van een hongerloontje. Genoeg ingrediënten dus voor een goed verhaal, zou je zo denken. En Sarah Perry heeft haar research ook goed gedaan. De beschrijvingen voelen heel geloofwaardig en ze verantwoord ook waar ze haar informatie vandaan heeft gehaald achterin het boek. Opvallend is dat zij er juist niet voor heeft gekozen om te schrijven over terughoudende vrouwen die vol preutsheid hun rol vervullen. Cora, de hoofdpersoon in dit boek, kan zelfs modern genoemd worden.

Het monster waarnaar de titel verwijst speelt een grote rol. Mensen in een klein dorpje in Essex zijn ervan overtuigd dat alle pech die zij hebben door het monster veroorzaakt wordt: mensen die sterven zijn vast en zeker gedood door het monster, en mensen die zich vreemd gedragen zijn vast en zeker onder de invloed van het beest. Het maakt ze bang en de dominee in het dorp, William Ransome, heeft er een hele kluif aan om “zijn kudde” te overtuigen dat het monster niet bestaat. Na het overlijden van haar man verhuist Cora van Londen naar een klein dorp in de buurt van het dorp waar William woont en door wederzijdse vrienden worden zij aan elkaar voorgesteld. Een onwaarschijnlijke vriendschap bloeit op. Samen met Cora komt ook Martha mee; zij is een soort dienstbode en zorgt deels voor Francis, de zoon van Cora.

De kracht van Het monster van Essex zit in de diversiteit van de personages. Ze zijn verschillend en allemaal helemaal zichzelf. En het is slim hoe Perry dingen in het verhaal heeft verwerkt die voor een lezer in de eenentwintigste eeuw overduidelijk zijn, maar die de personages zelf niet (kunnen) weten. Francis, bijvoorbeeld, is overduidelijk autistisch maar omdat in de Victoriaanse tijd zulke labels nog niet bestonden vinden mensen hem simpelweg een hele vreemde jongen. En vanaf het begin van het boek ga je je als lezer afvragen hoe het nou precies zit tussen Cora en Martha: ze slapen wel samen, maar is dat uit noodzaak of uit liefde? Tegelijkertijd zijn ook de personages hetgeen waar Perry de plank volledig misslaat. De eerste helft van het boek leer je de personages goed kennen: je weet wat ze drijft en welke problemen ze hebben. Daarna hoop ik als lezer toch op ontwikkeling, veranderingen of complicaties. Maar dat blijft uit. Nergens in Het monster van Essex gaat Perry verder dan de oppervlakte en dat zorgt ervoor dat haar personages een verzameling karikaturen blijven met eigenschappen die duidelijk door Perry gekozen zijn omdat ze toen taboe waren en niet altijd omdat die eigenschappen ook daadwerkelijk iets toevoegen aan het verhaal.

Ik wil niet zeggen dat Het monster van Essex een saai of slecht boek is, want ik heb het absoluut met plezier gelezen. Perry’s stijl is prettig beschrijvend en de personages zijn, zoals gezegd, heel divers (arm en rijk, man en vrouw, conservatief en liberaal, en ga zo maar door). Maar het is een boek van bijna 400 pagina’s en na de eerste 200 gebeurde er niets schokkends meer, of misschien beter gezegd: de personages ontwikkelden zich amper meer. Het was allemaal nogal voorspelbaar geworden. En dat is jammer. Maar als je houdt van historische fictie en eens een keertje niet wilt lezen over hoe braaf en preuts iedereen in de Victoriaanse tijd was, is Het monster van Essex nog steeds een aanrader.

De foto van de cover heb ik gevonden via de recensie die in het NRC over dit boek verscheen en die een heel stuk positiever is dan die van mij:
https://www.nrc.nl/nieuws/2017/07/21/hoera-deze-vrouw-valt-niet-in-katzwijm-12175085-a1567356 

Zout op mijn huid – Benoîte Groult

Zout op mijn huid

Voor mijn verjaardag kreeg ik dit boek van een vriendin. De schrijfster, Benoîte Groult, is in 2016 overleden en daardoor hebben haar boeken weer wat extra aandacht gekregen in kranten en dergelijke. In alle stukjes die ik over haar heb gelezen wordt genoemd dat ze een feminist was dus ik denk dat dat ook in het achterhoofd van mijn vriendin zat toen ze dit boek voor me kocht.

Zout op mijn huid verscheen voor het eerst eind jaren tachtig van de vorige eeuw en is dus bijna 30 jaar geleden geschreven. Het is een ontzettend expliciet geschreven verhaal over de Franse intelluectuele vrouw George die opgroeit in een klein plaatsje. Daar ontmoet ze Gauvain, een jongen die een paar jaar ouder is dan zij. De aantrekkingskracht tussen George en Gauvain wordt door de jaren heen steeds sterker. Maar Gauvain is een echte zeeman, steeds maanden van huis en niet hoogopgeleid, terwijl George wél de kans heeft gehad om lang door te leren en zich te gaan begeven in een meer intellectueel milieu. Zij maakt daarom ook de keuze om zich niet te binden aan Gauvain.

Maar ondanks dat ze op bepaalde manieren niet in elkaars leven passen wordt de liefde die ze voor elkaar voelen door de jaren heen niet minder sterk. Vooral de lichamelijke aantrekkingskracht is enorm en Zout op mijn huid is dan ook vooral een verhaal over de seksuele relatie tussen George en Gauvain. Ze zijn allebei getrouwd en hij heeft zelfs een paar kinderen, maar hun hele leven lang maken ze tijd om seks met elkaar te hebben. En Groult houdt er niet van om er doekjes om te winden: het is allemaal ontzettend expliciet geschreven. En de kracht van het verhaal zit hem er vooral in dat George degene lijkt te zijn die de touwtjes in handen heeft: zij maakte de keuze om niet met Gauvain haar leven te delen, zij neemt vaak het inititief en hoewel ook Gauvain heus wel inbreng heeft laat zij geen dingen gebeuren die ze niet wil doen puur en alleen om hem te pleasen.

Dus voor iedereen die wel op zoek is naar een boek vol met erotische spanning maar die niet wil lezen over een vrouw die zich totaal onderdanig opstelt tegenover een man: Zout op mijn huid is het boek voor jou!

Tangleweed and Brine – Deirdre Sullivan

Cover van het boek Tangleweed and Brine door Deirdre Sullivan

Omdat ik nu een tijdje in Engeland woon voor mijn studie heb ik volop de gelegenheid om in de mooie boekwinkels alle boeken te bekijken die in Nederland (nog) niet verkrijgbaar zijn. Het nadeel van rondkijken in mooie boekwinkels: ik wil alle boeken die ik zie gelijk kopen en dat is budgettechnisch niet zo verstandig. Maar af en toe moet je jezelf ook een kleinigheidje gunnen en dat is waarom ik Tangleweed and Brine van Deirdre Sullivan tóch heb gekocht. Wat me in eerste instantie aansprak was de vrij opvallende cover, maar toen ik de omschrijving op de achterkant las was ik direct verkocht:

Bewitched retellings of classic fairy-tales with brave and resilient heroines. Tales of blood and intrigue, betrayal and enchantment […] – not for the faint-hearted or damsels in distress.

Eigenlijk komt het er dus op neer dat Deirdre Sullivan feministische hervertellingen van bekende sprookjes heeft geschreven. Er staan sprookjes in zoals Hans & Grietje, Assepoester, Belle en het Beest, en ga zo maar door. Maar niet alleen de tekst in dit boek is belangrijk. Bij alle verhalen is door illustrator Karen Vaughan een prachtige afbeelding gemaakt. Deze hoort bijvoorbeeld bij het sprookje ‘Doing Well’ (gebaseerd op De kikkerkoning):

Foto van de illustratie op pagina 97 van het boek Tangleweed and Brine

De taal die Sullivan gebruikt is prachtig en poëtisch. Nog meer dan de verandering die de sprookjes hebben doorgemaakt was ik daarom onder de indruk van de manier waarop de verhalen werden verteld. Opvallend is ook dat het perspectief niet in alle sprookjes hetzelfde is; Sullivan wisselt af tussen eerste, tweede en derde persoon enkelvoud (ik, jij, hij / zij). Het is door de stijl die Sullivan gebruikt denk ik een lastige klus om deze sprookjes mooi te vertalen, maar er zijn vast en zeker vertalers die deze klus aan zouden kunnen. Naar mijn weten is er nog geen Nederlandse uitgeverij bezig met Tangleweed and Brine te vertalen en uit te geven in Nederland. Maar wat niet is kan nog komen. Tot die tijd hebben alle mensen wiens Engels goed genoeg is om sprookjes te kunnen lezen vast en zeker voldoende aan het origineel!

The Hours – Michael Cunningham

Cover van het boek The Hours

Toen ik op vakantie was heb ik het boek The Hours van Michael Cunningham gelezen. En ondanks dat ik aan zee in het zonnetje zat kreeg ik soms toch nog een koude rilling. Want The Hours is een boek dat je echt aangrijpt. Geen typisch vakantieboek dus, maar wel een prachtig verhaal.

In The Hours volgen we het verhaal van drie vrouwen: Clarissa, Laura en Virginia Woolf (die natuurlijk echt bestaan heeft). Er wordt slechts één dag in het leven van de vrouwen beschreven maar die korte tijd is voldoende om dit boek te vullen met hun interessante verhalen. De hoofdstukken over de drie vrouwen wisselen elkaar af; elk hoofdstuk volg je weer een van de drie. De levens van Virginia Woolf, Laura en Clarissa lijken in eerste instantie niets met elkaar te maken te hebben, maar Michael Cunningham weet ze toch op een mooie manier met elkaar te verweven. De belangrijkste link tussen deze drie levens lijkt het boek Mrs Dalloway te zijn. In de hoofdstukken waar Virginia de hoofdrol speelt is zij bezig met het schrijven van haar wereldberoemde werk, Laura leest het boek jaren later en Clarissa (opnieuw een generatie later) wordt door een vriend Mrs Dalloway genoemd. Maar niet alleen inhoudelijk speelt Mrs Dalloway een rol, ook in de stijl zie je het weerspiegeld worden. Het kan daarom waardevol zijn bij het lezen van The Hours als je bekend bent met het werk van Virginia Woolf.

Hoewel het verhaal niet direct complex is en de door elkaar lopende verhaallijnen niet lastig te volgen zijn, is The Hours absoluut geen lichte kost. In The Hours speelt namelijk depressie een grote rol. Het is natuurlijk bekend dat Virignia Woolf zelfmoord heeft gepleegd en het is dus ook niet verrassend dat Cunningham dit deel van haar leven verwerkt in zijn verhaal, maar ook de andere personages komen op een bepaald punt met depressies in aanraking. Cunningham weet precies de juiste woorden te vinden om alle gevoelens van de personages te beschrijven. Op pagina 142 van de versie die ik heb gelezen (ISBN 9781841150352) staat bijvoorbeeld het volgende:

Is this what it’s like to go crazy? She’d never imagined it like this — when she’d thought of someone (a woman like herself) losing her mind, she’d imagined shrieks and wails, hallucinations; but at that moment it had seemed clear that there was another way, far quieter; a way that was numb and hopeless, flat, so much so that an emotion as strong as sorrow would have been a relief.

The Hours is geen dik boek maar ik heb er in verhouding vrij lang over gedaan om het te lezen. Passages als bovenstaande lees je gewoon niet vlug, daar neem je even de tijd voor. Ik kan me voorstellen dat voor mensen die gevoelig zijn voor depressies The Hours een moeilijk boek is om te lezen. De woorden van Cunningham komen echt binnen en ook omdat de zelfmoord van Virigina Woolf wordt beschreven kan dit boek vrij intensief zijn. Maar ik kan niet anders zeggen dan dat ik dit een prachtig boek vond. Het is een nieuwe toevoeging aan mijn rijtje met favorieten.

Mocht je geïnteresseerd zijn in het verhaal maar ben je bang dat het boek lezen er voorlopig niet in zit: The Hours is een aantal jaar geleden ook verfilmd met onder andere Meryl Streep in één van de hoofdrollen. Het nadeel is dan wel dat je de mooie zinnen van Cunningham moet missen…

Foto van de cover van het boek via http://www.michaelcunninghamwriter.com/books/the_hours

Fuzzie – Hanna Bervoets

Goed nieuws: het is zo ver! De nieuwe roman van Hanna Bervoets is verschenen. Bij uitgeverij Atlas Contact is Fuzzie  pas verschenen en ik kreeg een recensie-exemplaar opgestuurd. Al jarenlang ben ik een groot fan van het werk van Bervoets. Ik recenseerde bijvoorbeeld ook al Ivanov dat vorig jaar verscheen (klik hier om die recensie te lezen) en ik heb ook een aantal van haar columnbundelingen gelezen. Ik vind Bervoets een van de beste schrijvers van dit moment. Maakte ze met Fuzzie die hooggespannen verwachtingen opnieuw waar?

Het korte antwoord: ja, dat doet ze. Fuzzie is volgens de uitgeverij een “modern-realistisch sprookje over gemis, genegenheid en de vraag in hoeverre affectie zich laat afdwingen” (via http://www.atlascontact.nl/boek/fuzzie/). In de roman draait het om bolletjes die praten. Klinkt heel vreemd, en dat is het ook. De bolletjes zijn zacht en pluizig en stellen allerlei vragen aan de mensen bij wie ze zijn. In Fuzzie zijn de bolletjes terecht gekomen bij Maisie, Florence, Diek en Stephan. Het verhaal wisselt steeds van perspectief en je leert stukje bij beetje meer over deze personages. Hun gevoelens en liefdesleven zijn de belangrijkste onderwerpen: elk van de personages heeft problemen in de liefde of moeite met het vinden van een partner. Door de vragen van de bolletjes gaan ze over zichzelf nadenken en praten.

Meestal houd ik mijn boeken ontzettend netjes; ik zorg ervoor dat ik de ruggen niet breek, ik vouw geen ezelsoren en ik zorg er voor dat er absoluut geen viezigheid op de pagina’s komt. Maar als ik boeken van Bervoets lees krijg ik enorm de neiging om een markeerstift te pakken om alle mooie stukjes te markeren. Er zitten ook in Fuzzie weer echte pareltjes. Een voorbeeld:

Alleen-zijn is natuurlijk niet de precieze definitie van eenzaamheid – laat me denken: eenzaamheid is een discrepantie, het gat tussen behoefte en bevrediging, tussen de vraag van het gemoed en het aanbod van de omgeving, eenzaamheid is tevens het eindpunt van de evolutie: het resultaat van een o zo ontwikkeld zelfbewustzijn, van het constante besef dat je bestaat – eenzaamheid geen verlangen naar gezelschap maar een hang naar erkenning, misschien zelfs herkenning, een hunkering naar iemand die jou ziet zoals je jezelf ziet zodat je niet langer bang hoeft te zijn dat je er grandioos naast zit wanneer je je een voorstelling van jezelf maakt, zoiets? (pagina’s 54 – 55)

Of deze hele korte zin:

Ik wil je meer dan ik je nodig heb en ik heb je zo hard nodig. (pagina 117)

Als ik zulke zinnen lees kan een boek eigenlijk al niet meer stuk. Gelukkig was ook het verhaal van Fuzzie origineel. Bervoets werpt interessante vragen op: hoe reageren mensen op technologie die op persoonlijk niveau met mensen gaat communiceren? Hoe worden mensen beïnvloed door een soort apparaatje dat ze dwingt na te denken over hun gedachten en gevoelens? En welke band ontstaat er tussen mensen en techniek? Een antwoord komt er niet echt. Dat hoeft ook niet: het is al interessant om überhaupt over die thema’s na te denken.

Er zijn al meerdere goede recensies verschenen. Zo schreef Thomas de Veen in NRC op 13 april: “[W]onderlijk experiment, uitstekend resultaat. […] Fuzzie [is] de gedroomde vervolgstap in het oeuvre van Hanna Bervoets.” (via https://www.nrc.nl/nieuws/2017/04/13/genegenheid-in-tijden-van-kunstmatige-liefde-8211490-a1554542). Alles lijkt dus weer positief: Bervoets laat keer op keer zien dat alle literaire prijzen die ze ontvangt meer dan verdiend zijn.

Helaas heb ik toch een punt van kritiek. Ik vind namelijk de cover van het boek vrij lelijk. Ik vind het gewoon echt geen mooie tekening: het is nogal kriebelig en de kleur is onbestemd. De titel springt zo ook niet direct naar voren. Het is niet te vergelijken met bijvoorbeeld de cover van Ivanov, vol met felle kleuren en met een mooi ontwerp. Bijzonder is wel dat Roald Triebels beide omslagontwerpen heeft gemaakt. Hoe hij van een van mijn favoriete ontwerpen (Ivanov) naar een van de lelijkste die ik ooit heb gezien (Fuzzie) is gegaan is mij een raadsel. Ik heb nog van weinig andere mensen gehoord wat ze van dit ontwerp vinden en ik ben heel benieuwd of ik de enige ben die niet enthousiast is.

Maar iedereen weet: don’t judge a book by its cover. En je kunt natuurlijk altijd nog het e-boek kopen in plaats van de papieren versie, zodat je geen lelijk boek in je boekenkast hoeft te zetten. Gelukkig heb ik over de inhoud van het boek niets te klagen. Bervoets blijft simpelweg een fantastische auteur en ik blijf een fan van haar werk.

‘Hark! A Vagrant’ – Kate Beaton

Cover van het boek Hark! A Vagrant van Kate BeatonIk kan niet zeggen dat ik vaak graphic novels of comics lees, maar als er net zulke goede zijn te vinden als Hark! A Vagrant van Kate Beaton moet ik daar misschien wel mee gaan beginnen.

Titel: Hark! A Vagrant
Auteur: Kate Beaton
ISBN: 9780224094146

Kate Beaton is op internet een bekende naam. Ze tekent al jaren grappige strips, meestal net zulke korte als je in een krant zou vinden. Haar tekeningen zijn simpel en zwart-wit en de verhaaltjes zijn meestal niet langer dan ongeveer drie of zes tekeningen. Ze heeft geschiedenis gestudeerd en verwerkt dan ook veel van die interesse in haar strips. Maar het belangrijkste element dat in elk verhaal terugkomt: humor. Voor Kate Beaton is de strip pas af als er een flinke dosis humor of een hele vreemde twist in het verhaal zit. Aangezien ze vaak haar hele strip baseert op geschiedenis of literatuur is het handig als je een grote algemene kennis hebt als je dit boek wilt oppakken. Maar ook als je niet zoveel weet van veel verschillende onderwerpen kun je Hark! A Vagrant lezen: de kans dat je dan even Google bij de hand moet houden om dingen op te zoeken is dan gewoon wat groter. Soms plaatst Beaton onder een strip een heel klein beetje uitleg zodat haar lezers de grap niet zullen missen, maar vaak moet je jezelf weten te redden. Neem bijvoorbeeld de volgende strip, die via de website van Kate ook te vinden is:
Dude Watching with the Brönte Sisters door Kate Beaton
De humor van bovenstaande strip gaat helemaal langs je heen als je geen idee hebt wie de Brönte zussen zijn, of waar ze over schreven. Maar als je dat wél weet is de strip heel slim in elkaar gezet en vind je het (waarschijnlijk) heel erg grappig. Ik heb in ieder geval tijdens het lezen van Hark! A Vagrant meerdere keren hardop moeten lachen. Maar ik moet eerlijk bekennen dat er ook zeker strips tussen zaten die ik niet in één keer begreep.

Als je nieuwsgierig bent geworden: Kate Beaton is op internet vooral bekend geworden door haar eigen website, www.harkavagrant.com. Daar heb ik ook bovenstaande strip vandaan via de link www.harkavagrant.com/index.php?id=202, en die strip staat ook in het boek. Voordat je besluit om ook echt het boek aan te schaffen kun je dus op haar website even een kijken nemen of je haar stijl kunt waarderen. En zo niet? Dan ligt dat waarschijnlijk aan jezelf, omdat je niet genoeg weet om haar grappen te snappen… (grapje natuurlijk).