Fuzzie – Hanna Bervoets

Goed nieuws: het is zo ver! De nieuwe roman van Hanna Bervoets is verschenen. Bij uitgeverij Atlas Contact is Fuzzie  pas verschenen en ik kreeg een recensie-exemplaar opgestuurd. Al jarenlang ben ik een groot fan van het werk van Bervoets. Ik recenseerde bijvoorbeeld ook al Ivanov dat vorig jaar verscheen (klik hier om die recensie te lezen) en ik heb ook een aantal van haar columnbundelingen gelezen. Ik vind Bervoets een van de beste schrijvers van dit moment. Maakte ze met Fuzzie die hooggespannen verwachtingen opnieuw waar?

Het korte antwoord: ja, dat doet ze. Fuzzie is volgens de uitgeverij een “modern-realistisch sprookje over gemis, genegenheid en de vraag in hoeverre affectie zich laat afdwingen” (via http://www.atlascontact.nl/boek/fuzzie/). In de roman draait het om bolletjes die praten. Klinkt heel vreemd, en dat is het ook. De bolletjes zijn zacht en pluizig en stellen allerlei vragen aan de mensen bij wie ze zijn. In Fuzzie zijn de bolletjes terecht gekomen bij Maisie, Florence, Diek en Stephan. Het verhaal wisselt steeds van perspectief en je leert stukje bij beetje meer over deze personages. Hun gevoelens en liefdesleven zijn de belangrijkste onderwerpen: elk van de personages heeft problemen in de liefde of moeite met het vinden van een partner. Door de vragen van de bolletjes gaan ze over zichzelf nadenken en praten.

Meestal houd ik mijn boeken ontzettend netjes; ik zorg ervoor dat ik de ruggen niet breek, ik vouw geen ezelsoren en ik zorg er voor dat er absoluut geen viezigheid op de pagina’s komt. Maar als ik boeken van Bervoets lees krijg ik enorm de neiging om een markeerstift te pakken om alle mooie stukjes te markeren. Er zitten ook in Fuzzie weer echte pareltjes. Een voorbeeld:

Alleen-zijn is natuurlijk niet de precieze definitie van eenzaamheid – laat me denken: eenzaamheid is een discrepantie, het gat tussen behoefte en bevrediging, tussen de vraag van het gemoed en het aanbod van de omgeving, eenzaamheid is tevens het eindpunt van de evolutie: het resultaat van een o zo ontwikkeld zelfbewustzijn, van het constante besef dat je bestaat – eenzaamheid geen verlangen naar gezelschap maar een hang naar erkenning, misschien zelfs herkenning, een hunkering naar iemand die jou ziet zoals je jezelf ziet zodat je niet langer bang hoeft te zijn dat je er grandioos naast zit wanneer je je een voorstelling van jezelf maakt, zoiets? (pagina’s 54 – 55)

Of deze hele korte zin:

Ik wil je meer dan ik je nodig heb en ik heb je zo hard nodig. (pagina 117)

Als ik zulke zinnen lees kan een boek eigenlijk al niet meer stuk. Gelukkig was ook het verhaal van Fuzzie origineel. Bervoets werpt interessante vragen op: hoe reageren mensen op technologie die op persoonlijk niveau met mensen gaat communiceren? Hoe worden mensen beïnvloed door een soort apparaatje dat ze dwingt na te denken over hun gedachten en gevoelens? En welke band ontstaat er tussen mensen en techniek? Een antwoord komt er niet echt. Dat hoeft ook niet: het is al interessant om überhaupt over die thema’s na te denken.

Er zijn al meerdere goede recensies verschenen. Zo schreef Thomas de Veen in NRC op 13 april: “[W]onderlijk experiment, uitstekend resultaat. […] Fuzzie [is] de gedroomde vervolgstap in het oeuvre van Hanna Bervoets.” (via https://www.nrc.nl/nieuws/2017/04/13/genegenheid-in-tijden-van-kunstmatige-liefde-8211490-a1554542). Alles lijkt dus weer positief: Bervoets laat keer op keer zien dat alle literaire prijzen die ze ontvangt meer dan verdiend zijn.

Helaas heb ik toch een punt van kritiek. Ik vind namelijk de cover van het boek vrij lelijk. Ik vind het gewoon echt geen mooie tekening: het is nogal kriebelig en de kleur is onbestemd. De titel springt zo ook niet direct naar voren. Het is niet te vergelijken met bijvoorbeeld de cover van Ivanov, vol met felle kleuren en met een mooi ontwerp. Bijzonder is wel dat Roald Triebels beide omslagontwerpen heeft gemaakt. Hoe hij van een van mijn favoriete ontwerpen (Ivanov) naar een van de lelijkste die ik ooit heb gezien (Fuzzie) is gegaan is mij een raadsel. Ik heb nog van weinig andere mensen gehoord wat ze van dit ontwerp vinden en ik ben heel benieuwd of ik de enige ben die niet enthousiast is.

Maar iedereen weet: don’t judge a book by its cover. En je kunt natuurlijk altijd nog het e-boek kopen in plaats van de papieren versie, zodat je geen lelijk boek in je boekenkast hoeft te zetten. Gelukkig heb ik over de inhoud van het boek niets te klagen. Bervoets blijft simpelweg een fantastische auteur en ik blijf een fan van haar werk.

‘Ivanov’ – Hanna Bervoets

Vandaa160107 Ivanovg verschenen bij uitgeverij Atlas Contact: Ivanov door Hanna Bervoets. Zij is natuurlijk al ontzettend bekend van haar columns en eerdere romans zoals Lieve Céline en Efter. In Ivanov bewijst Bervoets opnieuw waarom ze een van de meest gelezen auteurs van Nederland is.

Titel: Ivanov
Auteur: Hanna Bervoets
ISBN: 9789025446451
Uitgeverij Atlas Contact

Ivanov vertelt het verhaal van Felix, een homoseksuele jongen die in 1994 naar Amerika vertrekt om daar journalistiek te studeren en deel uit te maken van het typisch New Yorkse leven. Hij moet artikelen schrijven voor een studentenkrant en leert op die manier Helena Frank kennen: een professor virologie die onlangs geschorst is van de universiteit. Zij onderzocht de oorsprong van AIDS, dat in de jaren negentig in New York ontzettend veel slachtoffers eiste. Helena heeft een opmerkelijke theorie: zij denkt dat AIDS is ontstaan in Afrika in de jaren twintig, toen Russische onderzoeker Ilya Ivanov probeerde om mensen met apen te kruisen. Haar onderzoek lijkt zo misschien onschuldig, maar Felix ziet en hoort steeds meer dat wijst op een absurde waarheid…

In Ivanov begint het verhaal met een volwassen Felix, in 2014, die door een overlijdensbericht wordt herinnerd aan zijn tijd in New York. Het grootste gedeelte van het verhaal speelt zich af in 1994 in New York door een soort flashback. De stukjes over Felix’ persoonlijke verhaal worden afgewisseld met stukken over het onderzoek van Ivanov in de jaren twintig (hoe hij probeerde om apen en mensen te kruisen). De stukjes over deze Russische wetenschapper zijn niet puur theoretisch maar ook als een verhaal geschreven. In totaal komen er in het boek maar drie stukjes van een aantal pagina’s voor vanuit dat perspectief, maar voelt het alsof Ivanov op de achtergrond de hele tijd aanwezig is.

Los van het verhaal is het vooral Bervoets schrijfstijl dat het lezen zo leuk maakt. Net als in haar columns zijn sommige gedachtes bijna filosofisch:
“Ik wilde niet dat Jonas dacht dat ik mezelf serieus nam, waarschijnlijk omdat ik mezelf serieus nam. En alleen wie zichzelf serieus neemt kan zichzelf in zijn eigen ogen voor gek zetten; zich schamen voor de dingen die hij gedaan of gemaakt heeft – in die zin in schaamte misschien een bijproduct van zelfvertrouwen.”
(Hanna Bervoets, Ivanov, pagina 24.)

Een keer deed een stukje me zelfs hardop lachen en dat kwam doordat ik gelijk moest denken aan een stukje uit een aflevering van Friends:
“Op zulke momenten ging ik alle stappen na. Dacht ik aan wat ik destijds dacht en aan wat zij destijds dacht. Aan wat ik destijds dacht dat zij dacht en aan wat ik destijds dacht dat zij dacht dat ik dacht.”
(Hanna Bervoets, Ivanov, pagina 135)

        
(bron: http://princesconsuela.tumblr.com/post/128866797770)

Ik vond het plot van Ivanov ontzettend goed gevonden: de geschiedenis van Ilya Ivanov naast Felix’ eigen geschiedenis zorgde voor een boek waarin je wil blijven lezen net zo lang tot je alles weet over wat er precies aan de hand is. Wel zit in die personages het enige punt waar ik Bervoets graag nog iets sterker in had gezien. Zowel Felix als Helena hebben een nogal ‘doorzichtig’ karakter en zijn als persoonlijkheden niet echt interessant. Het is meer het verhaal (en het plot) dat je doet doorlezen dan dat je als lezer wilt weten hoe het met Felix persoonlijk verder gaat. Felix is een beetje stereotype en doet alles mee met de massa. Hij maakt studies niet af,  gaat veel uit en doet aan drugs. Prima allemaal, maar het komt zo standaard en weinig bijzonder over.

Al met al: Ivanov is een goed boek. Het plot is leuk en interessant en het samenspel tussen Ilya Ivanov en Felix werkt goed. Het boek is vanaf vandaag overal verkrijgbaar dus mocht je Bervoets schrijfstijl net zo waarderen als ik kun je je hart weer ophalen 🙂

‘En alweer bleven we ongedeerd’ – Hanna Bervoets

Een aantal weken geleden verscheen de nieuwste bundeling columns van Hanna Bervoets bij uitgeverij Atlas Contact. De PR-afdeling stuurde me een mailtje en vroeg of ik geïnteresseerd was in een recensie-exemplaar. Ik heb al een bundeling van Bervoets gelezen (Opstaan, aankleden, niet doodgaan) en was daar heel enthousiast over, dus ik wilde ook ‘En alweer bleven we ongedeerd’ graag recenseren.

Titel: En alweer bleven we ongedeerd
Auteur: Hanna Bervoets
ISBN: 9789025445874

Hanna Bervoets schreef een wekelijkse column in het Volkskrant Magazine dat elke zaterdag bij de krant komt. Nu heb ik al een tijd een abonnement op de Volkskrant dus een aantal columns kende ik al, maar eerlijk gezegd lees ik het magazine niet elke week dus de meeste columns waren nog nieuw voor mij. En daar was ik blij om. Op een of andere manier vind ik columns lezen in een boek veel fijner dan los in een tijdschrift, terwijl dat laatste eigenlijk meer de manier van lezen is waar columns voor bedoeld zijn. Gelukkig zijn er best veel column bundelingen voor mensen die dat net zo zijn als ik (of voor mensen die geen abonnement op de Volkskrant hebben maar toch graag de stukjes van Bervoets lezen, dat natuurlijk ook).

Bervoets bekijkt in haar columns de Nederlandse samenleving en het gedrag van mensen altijd vanaf een afstandje. Alsof ze een bioloog is die het gedrag van een nieuwe diersoort moet onderzoeken bekijkt zij hoe mensen zich gedragen onder verschillende omstandigheden. Waarom is de onesie zoveel meer sociaal geaccepteerd dan een huispak? En wat is er eigenlijk mis met Miley Cyrus die naakt op een sloopkogel door een videoclip heenslingert? En alhoewel Bervoets bijna altijd wel met een redenatie komt die alles een beetje verklaart, zijn de dingen die worden opgemerkt vooral heel herkenbaar en grappig. Zo draait er een column helemaal om de beweging die mensen maken als ze in een kledingwinkel elkaar midden in een rek tegenkomen en dan om elkaar heen moeten draaien om verder te kunnen met kleding bekijken. ‘Stapschuiven’, noemt Bervoets het. Nog een voorbeeld: iedereen danst toch weleens in z’n eentje in de huiskamer thuis, met een lekker muziekje op? Daarover schrijft Bervoets:

“Wanneer ik muziek uit de woning van mijn buurjongen hoor komen, zou dat kunnen betekenen dat ook hij in pyjama in de woonkamer staat, sprongetjes en pirouettes maakt op ‘Sky Full of Stars’. En misschien doet de onderbuurvrouw hetzelfde, wanneer die housebeat mijn vloer doet trillen. Ja, misschien dansen er iedere namiddag verschillende mensen in mijn straat door hun huiskamers. Ze springen, spreiden hun armen, buigen, draaien. Ze denken dat ze alleen zijn, maar hun gedans is allesbehalve een solitaire bezigheid – waren de muren van glas, dan zagen ze elkaar zwieren, rennen, bukken, slingeren, boven elkaar, naast elkaar, zodat wie door de stad fiets weet: ik fiets dwars door een dansfeest.”
Hanna Bervoets, ‘En alweer bleven we ongedeerd, pagina 191

Dus als je het leuk vindt om eens met een andere blik naar ons menselijk gedrag te kijken: lees dit boek. Enige kleine nadeeltje voor mij persoonlijk was dat Bervoets best vaak praat over drank, drugs en ‘brakke dagen’. Voor veel mensen misschien herkenbare situaties, voor mij niet zo. Verder is ‘En alweer bleven we ongedeerd’ een leuk boek om te lezen en, om lekker met een cliché te eindigen, een feest van herkenning.

Boek 33 – “Opstaan, aankleden, niet doodgaan”

Opstaan Aankleden Niet doodgaan
Hanna Bervoets schrijft wekelijks een column voor Volkskrant Magazine. Opstaan, aankleden, niet doodgaan is een bundeling van deze columns, die niet specifiek geselecteerd schijnen te zijn op hun onderwerp; dat ze allemaal al reeds een column waren voor een en hetzelfde magazine maakt natuurlijk dat ze qua stijl bij elkaar passen (in ieder geval meer dan die van Martin Bril; zie deze eerdere post).

Titel: Opstaan, aankleden, niet doodgaan
Auteur: Hanna Bervoets
ISBN: 9789025441869

WAAR GAAT HET BOEK OVER?

Hanna Bervoets schrijft een wekelijkse column voor Volkskrant Magazine. Ze praat daarin vooral over gedachten die zij heeft en observaties die zij doet in het dagelijks leven. Hele gewone dingen worden opeens object van onderzoek: verschillende soorten Twitteraars, hoe persoonlijk een To-do lijstje eigenlijk is en de waarde die we hechten aan spullen. Vaak zijn de columns een beschreven gedachtegang van Bervoets die iets meemaakt in het dagelijks leven. Soms zijn het opmerkingen van vrienden die een analyse van de Nederlandse maatschappij en cultuur veroorzaken. Af en toe is er een column gewijd aan een voorwerp dat bij Bervoets nostalgie oproept en kan een column eindigen met hoe waardevol een oude handdoek met panda-print kan zijn.

WAT VOND IK VAN HET BOEK?

Voor het overgrote deel heb ik van dit boek genoten. Bervoets heeft een creatieve humor en denkt na over dingen die in het dagelijks leven zo gewoon lijken. Maar ik denk dat ik namens velen spreek als ik zeg dat ik óók weleens nadenk over gewone, dagelijkse dingen die eigenlijk heel raar zijn als je er op gaat letten. Dit geeft een beetje het gevoel dat mensen soms hebben bij een schilderij dat er “makkelijk” uitziet: “I could do that” – “yeah… but you didn’t”. 




Ik had er over na kunnen denken, maar zij schrijft er columns over en verdient er geld mee. Het klinkt waarschijnlijk oneerlijker dan het eigenlijk is. Misschien had ik een keer ook wel zo’n column kunnen schrijven, maar elke week een stuk schrijven dat interessant genoeg is om uiteindelijk gebundeld te worden in een boek? Fat chance. Steeds een doodnormaal onderdeel van de samenleving onder de loep houden zodat het interessant wordt kan niet makkelijk zijn zonder de stukjes op elkaar te laten lijken. Dit boek lijkt simpel, maar is het niet.

Dit is een aanrader, zeker als je tussen de vijfentwintig en dertig bent. Bervoets haalt namelijk vaak culturele dingen aan, ook van voor mijn tijd, en het is leuker om de stukjes te lezen als je snapt waar het over gaat. Ik was bijvoorbeeld te klein om “homepages” te maken toen het internet voor particulieren net een beetje op gang kwam; Bervoets heeft hier juist fantastische herinneringen aan. En zo zijn er meer kleine opmerkingen in het boek die je doen realiseren dat je net niet dezelfde dingen hebt meegemaakt in dezelfde fase van je leven. Zij praat over vrienden die gaan trouwen en kinderen krijgen: mijn vrienden zijn daar nog veel te jong voor. Maar deze kleine dingen storen amper omdat Bervoets een vlotte manier van schrijven heeft die ervoor zorgt dat je dit boek niet zomaar neer wilt leggen.