‘The Story of Art’ – E.H. Gombrich

Een tijd geleden schreef ik al over kunstboeken in de post Uit de kunst. Daar gaf ik al een aantal redenen waarom het lezen van kunstboeken zo leuk kan zijn. Naar mooie afbeeldingen kijken en tegelijkertijd een heleboel leren: een ideale combinatie! Meestal blader ik kunstboeken door, op zoek naar de mooiste kunstwerken, en dan lees ik de stukjes informatie die bij dat specifieke kunstwerk horen. Maar The Story of Art door E.H. Gombrich heb ik nu helemaal van begin tot eind gelezen!

Foto van het boek The Story of ArtOp de universiteit volg ik meestal vakken over rechten of literatuur, zodat ze bij mijn studies passen. Maar ik ben ook geïnteresseerd in kunst en samen met een vriendin besloot ik om dit jaar een introductievak kunstgeschiedenis te volgen. Gewoon puur voor de lol. De naam van dat vak? The Story of Art. In acht weken tijd moesten we The Story of Art niet alleen gelezen hebben, maar ook een groot gedeelte van de afbeeldingen weten te duiden (oftewel, we moesten in een zogenaamde afbeeldingentoets de titel, de naam van de kunstenaar, het jaartal en vaak ook nog de locatie, soms ook nog de stijl of kunstvorm kunnen opnoemen…) wat allemaal bij elkaar best zwaar was. Maar wat ben ik blij dat ik door dit vak de motivatie had om The Story of Art helemaal te lezen, want wat is dat een geweldig boek!

In The Story of Art beschrijft Gombrich in sneltreinvaart alle westerse kunst, van grotschilderingen en piramides tot Dalí en Pollock. Het boek is redelijk groot en een krappe 700 pagina’s dik. Dat lijkt misschien veel, maar dat is het niet als je de gehele westerse kunstgeschiedenis moet beschrijven. Maar Gombrich heeft op de een of andere manier een lopend verhaal van het geheel kunnen maken. Hij beschrijft de problemen die kunstenaars tegenkwamen en welke oplossingen ze daarvoor bedachten, en dan een paar voorbeelden daarvan. Naast schilderijen praat hij ook over architectuur en beeldhouwkunst. The Story of Art is vooral geschreven voor jongeren die iets willen leren over kunst en Gombrich maakt de kunst die hij beschrijft heel toegankelijk. Het is voor iedereen, of je nou al iets weet van kunst of niet, heel goed te begrijpen waar hij het over heeft omdat hij niet met termen en moeilijke woorden strooit maar gewoon vertelt wat er allemaal aan de hand was in de wereld van de kunst in de tijd die hij beschrijft.

Pagina's 194 en 195 uit het boek The Story of ArtOp deze foto zie je pagina’s 194 en 195 uit het boek. De foto’s in het boek zijn haarscherp en geprint op een goede kwaliteit papier. Links zie je hoe mooi een foto van twee beelden kan zijn. Schilderijen zijn natuurlijk iets makkelijker, die zijn immers plat en zijn vaak een makkelijke vorm, maar om een goed idee te geven van hoe een beeld er in zijn geheel uitziet moet je een goede foto maken die je niet alleen de voorkant laat zien. Maar om wat grote kunstwerken goed tot hun recht te laten komen zitten er in The Story of Art ook een aantal “uitklappagina’s” zoals deze:

Foto van uitklappagina met kunst van Pollock

Hier zie je One, (number 31, 1950) van kunstnaar Jackson Pollock, dat hij maakte in 1950. Door de vorm en het formaat van dit kunstwerk komt het niet tot zijn recht als je hem gewoon op een normale pagina wat kleiner laat zien. Het maakt The Story of Art zoveel leuker dat er ook zulke handige manieren zijn bedacht om alles zo mooi mogelijk uit te laten komen.

Binnenflap van The Story of Art, reprints e.d.The Story of Art verscheen voor het eerst in 1950. Natuurlijk is er heel veel veranderd sindsdien en daarom zijn er steeds weer nieuwe drukken met aanpassingen verschenen.  Maar het is altijd handig om tijdens het lezen van dit boek in je achterhoofd te houden dat het geschreven is in de eerste helft van de twintigste eeuw. Dat maakt niet alles wat Gombrich zegt over moderne kunst gelijk irrelevant, maar zijn kritische houding tegenover de vele experimenten van kunstenaars eind twintigste eeuw kun je misschien beter met een korreltje zout nemen. En ook belangrijk om niet te vergeten: The Story of Art gaat over westerse kunst. Heel af en toe noemt Gombrich Aziatische en Afrikaanse kunst wel, maar daar gaat het boek gewoon niet over.

Mocht je na deze blogpost enthousiast zijn geworden: het boek kost maar €25,99 (klik hier voor meer info). Als je ook maar een klein beetje geïnteresseerd bent in kunst is dit echt een van de beste investeringen die je kunt doen. Of als je nog een leuk cadeau moet bedenken voor iemand die graag naar musea gaat: met een boek als The Story of Art zit je helemaal gebakken. Het is oprecht een van de mooiste boeken die ik ooit in mijn handen heb gehad.

Uit de kunst

De meeste boeken die ik lees zijn fictie, zoals je wel zult weten als je mijn blog al een tijdje volgt. Af en toe lees ik non-fictie of anderssoortige boeken (zoals Moderne Romantiek van Aziz Ansari laatst, of een boek als Opgeruimd! van Marie Kondo) maar dat is eerder uitzondering dan regel. Maar er is nog een soort boeken waar ik gek op ben: kunstboeken!

160413 Uit de kunst 1 (Vermeer en Rubens)Kunstboeken zijn er in vele soorten en maten. Zelf heb ik er twee die zich richten op één kunstenaar (zoals je ziet op de foto zijn dat Vermeer en Rubens). In zulke boeken wordt vaak verteld over het leven van de kunstenaar en worden de belangrijkste of zelfs alle werken van de kunstenaar besproken. Er zijn natuurlijk ook kunstboeken die een specifieke stroming uitlichten, of een bepaalde tijd of gebied. Maar het allermooiste vind ik denk ik de grote verzamelingen: boeken zoals The story of art, die uitgebreid de allereerste kunst tot de meest recente laten zien. Op die manier zie je echt de ontwikkelingen en kun je beter verbanden leggen.

160413 Uit de kunst 2
Natuurlijk zijn dit geen boeken die je even in een avondje helemaal uitleest. Het zijn dikke, zware boeken die je beter kunt bestuderen dan ‘echt lezen’. Het is natuurlijk geen verhaal, maar informatie. Als je kunstboeken leest voor je plezier hoef je geen examen af te leggen aan het einde van het boek, dus hard leren en feitjes uit je hoofd leren hoeft nou ook weer niet, maar als je van het lezen echt iets wilt opsteken moet je goed je aandacht bij de tekst houden. Als je het echt puur voor de lol doet kun je ook lekker door het boek bladeren en naar de mooie plaatjes kijken, want die zijn vaak van hoge kwaliteit in kunstboeken.

160413 Uit de kunst 3Ik vind het zelf heel erg leuk om door de boeken heen te bladeren en als ik dan een mooi schilderij of ander kunstwerk tegenkom de informatie die erbij staat te lezen. Het is niet hetzelfde als in een museum voor dat kunstwerk staan; dat is veel indrukwekkender, die ervaring is niet vergelijkbaar met kijken naar een plaatje in een boek. Maar dat hoeft ook niet: een kunstboek staat boordevol kunst die je anders misschien niet had gezien, en je hebt alle tijd om er rustig naar te kijken. Het is te vergelijken met een live-concert van je favoriete band versus een playlist op Spotify: dat je het ene veel leuker vindt betekent niet dat het andere stom is. Voor iedereen die (een klein beetje) geïnteresseerd is in kunst is het hartstikke leuk om eens een kunstboek te lezen!